Kredyt denominowany a indeksowany — czym się różnią i co to oznacza w sądzie

Kredyt indeksowany — złotówki przeliczone na franki

W kredycie indeksowanym kwota zobowiązania została w umowie wyrażona w złotych polskich. Kredytobiorca wnioskował na przykład o 300 000 zł i taką kwotę otrzymywał. Dopiero w dniu uruchomienia kredytu bank przeliczał tę sumę na franki szwajcarskie według własnego kursu kupna, tworząc w ten sposób saldo zadłużenia wyrażone w walucie obcej. Każda kolejna rata była następnie ustalana we frankach i przeliczana z powrotem na złote, tym razem po kursie sprzedaży. Kredytobiorca przez cały okres spłaty operował wyłącznie złotówkami, ale wysokość jego zobowiązania zależała od dwóch kursów wyznaczanych jednostronnie przez bank.

Kredyt denominowany — franki wypłacone w złotych

W kredycie denominowanym sytuacja była odwrotna. Kwota kredytu została w umowie określona bezpośrednio we frankach szwajcarskich, na przykład jako 120 000 CHF. Wypłata następowała jednak w złotych, po kursie ustalonym przez bank w dniu uruchomienia. Oznaczało to, że kredytobiorca w chwili podpisywania umowy nie wiedział, ile pieniędzy faktycznie otrzyma — kwota w złotych zależała od kursu z dnia wypłaty, a więc od decyzji banku. W praktyce zdarzało się, że wypłacona suma okazywała się niższa od potrzebnej na sfinansowanie zakupu nieruchomości, co zmuszało kredytobiorców do szukania dodatkowych środków.

Kancelaria prowadzi sprawy frankowe dotyczące obu konstrukcji — zarówno kredytów indeksowanych, jak i denominowanych do franka szwajcarskiego.

Wspólna wada — jednostronne ustalanie kursu

Mimo różnic technicznych obie konstrukcje mają tę samą zasadniczą wadę. W żadnej z nich umowa ani regulamin nie zawierały obiektywnych, weryfikowalnych kryteriów ustalania kursu waluty. Odsyłały wyłącznie do wewnętrznych tabel kursowych banku, na których treść kredytobiorca nie miał żadnego wpływu i których sposobu tworzenia nie mógł zweryfikować. To właśnie ten mechanizm sądy uznają za niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385¹ Kodeksu cywilnego. Do tego dochodzi spread walutowy — różnica między kursem kupna a sprzedaży, stanowiąca ukryty koszt kredytu, o którym kredytobiorcy z reguły nie byli rzetelnie informowani.

Dodatkowy argument w kredytach denominowanych

W sprawach dotyczących kredytów denominowanych pojawia się argument, którego nie ma przy konstrukcji indeksowanej. Zgodnie z art. 69 Prawa bankowego umowa kredytu musi określać kwotę oddawaną do dyspozycji kredytobiorcy. W kredycie denominowanym kwota ta w chwili zawierania umowy pozostawała nieznana — była uzależniona od kursu, który bank ustalał dopiero w dniu wypłaty. Część orzecznictwa przyjmuje, że taka umowa nie zawiera jednego z elementów przedmiotowo istotnych, co stanowi samodzielną podstawę stwierdzenia jej nieważności, niezależnie od oceny klauzul abuzywnych.

Co to oznacza dla kredytobiorcy w praktyce

Z perspektywy osoby rozważającej pozwanie banku rozróżnienie to ma znaczenie przede wszystkim dla konstrukcji pozwu. Doświadczony radca prawny formułuje roszczenia kaskadowo: w pierwszej kolejności o ustalenie nieważności całej umowy i zwrot wszystkich świadczeń, a alternatywnie — na wypadek gdyby sąd uznał umowę za ważną — o zapłatę kwot nadpłaconych wskutek stosowania niedozwolonych klauzul. Taka konstrukcja zabezpiecza interesy kredytobiorcy niezależnie od tego, którą linię argumentacyjną sąd uzna za trafniejszą w danej sprawie.

Jak sprawdzić, jaki kredyt się posiada

Odpowiedź znajduje się w pierwszych paragrafach umowy. Jeżeli kwota kredytu została podana w złotych, a gdzieś dalej pojawia się zapis o przeliczeniu jej na franki według kursu kupna — mamy do czynienia z kredytem indeksowanym. Jeżeli natomiast kwota od razu wyrażona jest we frankach, a umowa przewiduje wypłatę w złotych — jest to kredyt denominowany. W obu przypadkach kluczowe dla oceny sprawy są jednak nie same nazwy, lecz konkretne zapisy dotyczące sposobu ustalania kursu. Czy w danej umowie występuje wada uzasadniająca roszczenie, można ocenić dopiero po jej przeczytaniu.

Sprawy frankowe prowadzimy dla klientów z całego regionu, w tym unieważnienie kredytu CHF w Gliwicach. Aby ustalić, jaką konstrukcję ma Twoja umowa i jakie roszczenia Ci przysługują, skontaktuj się z kancelarią i umów bezpłatną analizę dokumentów.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.