Andrzej Poczobut, polski dziennikarz i działacz mniejszości na Białorusi, odzyskał wolność po pięciu latach uwięzienia. Został przekazany stronie polskiej 28 kwietnia 2026 r. w ramach wymiany więźniów. Na granicy powitał go premier Donald Tusk.

Władze Białorusi oraz Polski potwierdziły zakończenie operacji przekazania więźniów, która odbyła się 28 kwietnia 2026 r. w formacie "pięć za pięć". Uwolnienie Andrzeja Poczobuta jest wynikiem wielomiesięcznych, złożonych negocjacji prowadzonych przez Agencję Wywiadu RP oraz białoruski KGB. Według oficjalnych komunikatów, proces trwał od września 2025 r. i angażował służby specjalne siedmiu innych państw. Kluczowym elementem dyplomatycznym poprzedzającym wymianę była wizyta Johna Coale’a, amerykańskiego wysłannika ds. Białorusi, który odbył rozmowy z prezydentem Karolem Nawrockim oraz ministrem spraw zagranicznych Radosławem Sikorskim.

Andrzej Poczobut wolny! Witaj w polskim domu, Przyjacielu❤️🇵🇱 pic.twitter.com/TSs97ry7X1

— Donald Tusk (@donaldtusk) April 28, 2026

Przebieg procesu Andrzeja Poczobuta. To dlatego uwięziła go Białoruś

Andrzej Poczobut został zatrzymany 25 marca 2021 r. w Grodnie. Organy ścigania Białorusi postawiły mu zarzuty dotyczące m.in. podżegania do nienawiści oraz działań mających na celu narażenie bezpieczeństwa państwa. Zarzuty te bezpośrednio wiązały się z jego działalnością dziennikarską oraz aktywnością w Związku Polaków na Białorusi - organizacji, której status prawny nie jest uznawany przez administrację w Mińsku.

W lutym 2023 r., po procesie uznanym przez społeczność międzynarodową za motywowany politycznie, zapadł wyrok skazujący dziennikarza na osiem lat pozbawienia wolności. Poczobut odbywał karę w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze w Nowopołocku. W trakcie uwięzienia był wielokrotnie kierowany do izolatek, a jego dostęp do opieki medycznej oraz kontaktu z rodziną podlegał ścisłym restrykcjom.

Polacy i Białorusini walczyli o Poczobuta i innych prześladowanych. Protesty trwały także w Sopocie

Uwolnienie Andrzeja Poczobuta zamyka wieloletni okres mobilizacji społecznej i manifestacji poparcia, które odbywały się w Polsce od momentu jego aresztowania w 2021 roku. Już w lipcu 2021 roku, w czwartą miesięcznicę zatrzymania dziennikarza oraz prezes Związku Polaków na Białorusi (ZPB) Andżeliki Borys, Zarząd Główny organizacji inicjował akcje protestacyjne. Manifestacje miały miejsce w miastach będących ośrodkami aktywności białoruskiej diaspory i polskiej mniejszości, m.in. w Sopocie na Placu Przyjaciół Sopotu.

Podstawą prawną wieloletniego osadzenia Andrzeja Poczobuta były zarzuty dotyczące "podżegania do nienawiści na tle narodowościowym i religijnym" oraz "rehabilitacji nazizmu". W manifestacjach brali udział sopoccy radni oraz ówczesne władze Sopotu: Jacek Karnowski, Marcin Skwierawski i Magdalena Czarzyńska-Jachim.

Sopot od wielu lat wspiera Polaków na Białorusi, gościmy osoby, które musiały uciekać z kraju i naszym moralnym obowiązkiem jest upominać się o te, które są tam przetrzymywane, które zostały więźniami politycznymi tylko dlatego, że są Polakami – mówił przed laty Marcin Skwierawski, wiceprezydent Sopotu.

Sprawa Andrzeja Poczobuta stanowiła jeden z głównych punktów spornych w relacjach dyplomatycznych między Polską a Białorusią oraz na linii Mińsk–Bruksela. Mimo że w latach 2024–2026 władze białoruskie kilkakrotnie decydowały się na ułaskawienie grup więźniów politycznych, Andrzej Poczobut przez długi czas nie był obejmowany tymi działaniami. Stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli oporu wobec polityki Aleksandra Łukaszenki.