Po kilku godzinach dyskusji Rada Miasta Sopotu opowiedziała się za utworzeniem związku metropolitalnego. Za uchwałą zagłosowało 14 radnych, czterech było przeciw. Zanim jednak doszło do finałowego głosowania, radni spierali się o koszty nowej struktury, kontrolę nad jej działaniem, przyszłość komunikacji i realne korzyści dla Sopotu. Jakub Świderski zgłosił ponad 20 poprawek, które kolejno odrzucano.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

Czwartkowa sesja Rady Miasta Sopotu miała być kolejnym formalnym krokiem na drodze do powstania pomorskiej metropolii. Szybko przerodziła się jednak w wielogodzinną i momentami bardzo ostrą dyskusję. Najwięcej emocji wzbudzały pieniądze, przyszłość transportu oraz pytanie, ile realnego wpływu na nową strukturę zachowają Sopot i jego mieszkańcy.

Ostatecznie radni pozytywnie zaopiniowali utworzenie związku poprzez przekształcenie Stowarzyszenia Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot. Zgodnie z planem formalne utworzenie związku ma nastąpić od 1 stycznia 2027 roku. Do jego podstawowych zadań mają należeć m.in. wspólna polityka rozwoju, koordynacja planowania przestrzennego, organizacja i integracja transportu oraz działania związane z ochroną środowiska i adaptacją do zmian klimatu.

Prezydent Sopotu: „Przed nami moment historyczny”

Jeszcze przed rozpoczęciem zasadniczej części dyskusji prezydent Sopotu Magdalena Czarzyńska-Jachim nie ukrywała, że traktuje głosowanie jako jeden z najważniejszych etapów wieloletnich starań pomorskich samorządów.

– Wysoka Rado, Szanowni Mieszkańcy, przed nami moment historyczny. Możemy przejść od współpracy dobrowolnej i od mówienia o instytucji do bardziej realnych działań w oparciu o ustawę, która umożliwia utworzenie Związku Metropolitalnego tutaj u nas na Pomorzu – mówiła prezydent.

Przypomniała, że współpraca samorządów nie zaczyna się wraz z powołaniem związku. Wskazywała m.in. na wspólne projekty transportowe, turystyczne, edukacyjne, zakupy energii czy pozyskiwanie środków europejskich. Według prezydentki nowa forma prawna ma przede wszystkim dać dotychczasowej współpracy znacznie silniejsze narzędzia.

– Związek Metropolitalny to nie jest kolejny szczebel administracji, to nie jest kolejny szczebel samorządowy. To jest platforma współpracy gmin i powiatów – podkreślała Czarzyńska-Jachim.

14 głosów za. Czterech radnych przeciw

Po długiej dyskusji wynik okazał się jednoznaczny. Za uchwałą głosowało 14 radnych, przeciw było czterech, nikt się nie wstrzymał. Jeden radny nie oddał głosu, a dwie osoby były nieobecne.

Przeciw zagłosowali radni PiS: Jan Karasowski, Piotr Meler, Paweł Petkowski i Jakub Świderski. Adam Gil był obecny, lecz nie oddał głosu w finałowym głosowaniu. Barbara Brzezicka i Grzegorz Wendykowski byli nieobecni.

Po ogłoszeniu wyniku prezydent Sopotu ponownie zabrała głos.

– Bardzo dziękuję za przyjęcie tej uchwały. Mieszkańcy to widzą, widzą kto wspiera rozwój. Powiem tylko jedno, bo dużo tutaj słów już padło: to jest ogromna szansa dla Sopotu, to jest ogromna szansa dla naszego regionu i tylko żałuję, że taki spektakl zakłócił dyskusję o tym, co możemy zyskać – powiedziała Magdalena Czarzyńska-Jachim.

Odniosła się także wprost do argumentacji opozycji i zgłaszanych podczas sesji poprawek.

– Powiem szczerze, że jak słuchałam tych poprawek, to w 100 procentach one w ogóle nie dotyczą kompetencji Związku Metropolitalnego. Związek nie inwestuje w poszczególnych gminach, to w ogóle nie jest sens tego wszystkiego. Związek jest platformą do tego, żebyśmy my jako gminy i powiaty mogli działać wyżej i szerzej – mówiła.

Prezydentka Sopotu szczególnie mocno zaakcentowała termin uruchomienia związku i znaczenie transportu.

– To jest naprawdę historyczna chwila i jestem przekonana, że 1 stycznia przyszłego roku Związek Metropolitalny stanie się faktem.

Magdalena Czarzyńska-Jachim wskazywała także, że każdy miesiąc opóźnienia oznacza utratę części środków oraz że pieniądze mają służyć m.in. stworzeniu wspólnej taryfy integrującej transport miejski i kolej.

Jeden bilet. To na niego czekają mieszkańcy

Transport był jednym z nielicznych tematów, przy których zarówno zwolennicy, jak i przeciwnicy związku zgadzali się co do diagnozy: obecny system w Trójmieście jest skomplikowany. Spór dotyczył tego, dlaczego nie udało się go uprościć do tej pory i czy utworzenie związku rzeczywiście to zmieni.

Radna Barbara Brzezicka, która nie uczestniczyła w czwartkowej sesji, przekazała Dzień Dobry Sopot swoje stanowisko. Metropolię popiera przede wszystkim właśnie ze względu na komunikację.

– Bardzo się cieszę, że w końcu doczekamy się metropolii, przede wszystkim ze względu na potrzebę zintegrowania transportu, której chyba nie trzeba tłumaczyć nikomu, kto na co dzień korzysta z komunikacji zbiorowej w Trójmieście i okolicach. Obecny system biletów jest skomplikowany i nieczytelny nie tylko dla odwiedzających nas turystów, ale też dla nas, mieszkańców – na przykład biletu miesięcznego na sam Sopot nie znajdziemy wśród metropolitalnych, trzeba dopiero znaleźć go na stronie ZKM Gdynia lub ZTM Gdańsk – komentuje Barbara Brzezicka.

Takie założenie znalazło się również w dokumentach przygotowanych na sesję. Docelowo związek ma umożliwić wspólną taryfę i jeden bilet obejmujący komunikację miejską oraz kolej.

Podczas sesji przedstawiciele metropolii mówili, że wspólna taryfa ma zostać wprowadzona już w 2027 roku. Ambitnym celem jest sezon letni. Sam koszt integracji taryfowo-biletowej szacowano nawet na około 200 mln zł. Dodatkowe połączenia autobusowe i kolejowe mają być kolejnym etapem.

Adam Gil: „Metropolia musi być partnerska”

Poparcie dla idei nie oznacza jednak, że wśród jej zwolenników nie ma pytań o przyszłą pozycję Sopotu. Zwraca na to uwagę Adam Gil z Koalicji dla Sopotu.

– Popieram powstanie metropolii, bo problemy mieszkańców nie kończą się na granicy miasta. Dla Sopotu najważniejszy jest oczywiście transport – łatwiejsze podróżowanie po całym Trójmieście, integracja komunikacji i docelowo jeden bilet. Ale chodzi również o wspólne planowanie, inwestycje, klimat czy pozyskiwanie pieniędzy na rozwój. Jednocześnie uważam, że metropolia musi być partnerska. Sopot nie może być tylko członkiem większej struktury – musi mieć realny wpływ na decyzje i musi widzieć z tego konkretne korzyści dla swoich mieszkańców. Dlatego popieram jej utworzenie, ale będę też oczekiwał, żebyśmy za kilka lat mogli powiedzieć nie tylko, że powstała kolejna instytucja, ale że dzięki niej mieszkańcom Trójmiasta żyje się po prostu lepiej – mówi Adam Gil.

Jego wypowiedź dobrze oddaje jedno z pytań, które pozostaje aktualne mimo przyjęcia uchwały. Sopot jest najmniejszym z trzech głównych miast aglomeracji i dla lokalnych radnych znaczenie będzie miał nie tylko dostęp do wspólnych pieniędzy, lecz także rzeczywisty wpływ miasta na sposób ich wydawania.

Paweł Petkowski: „Wizja metropolii jest nieczytelna i niejasna”

Po przeciwnej stronie sporu znalazł się sopocki PiS. Wiceprzewodniczący Rady Miasta Paweł Petkowski w rozmowie z Dzień Dobry Sopot - esopot.pl wskazuje zarówno na dotychczasowy brak jednego biletu, jak i obawy przed rozrostem administracji.

– Wizja metropolii jest nieczytelna i niejasna. Przez dziesięciolecia mieszkańcy Trójmiasta nie doczekali się wspólnego biletu na transport publiczny, za którym stoją indolencja władz Gdańsk, Sopotu i Gdyni. Ponadto metropolia tworzy „nadurząd”, który za dziesiątki milionów złotych rocznie utworzy dodatkowe setki etatów urzędniczych, za które zapłaci całe społeczeństwo z centralnego budżetu Państwa. Silne scentralizowanie metropolii, wątpliwa weryfikacja działalności związku, jak i słaba kontrola społeczna budzi mój głęboki sprzeciw – przekazał naszej redakcji Paweł Petkowski.

Podobne zarzuty padały podczas sesji. Piotr Meler zwracał uwagę, że przy docelowym budżecie rzędu 500 mln zł ustawowy limit 5 proc. przeznaczonych na administrację odpowiadałby kwocie około 25 mln zł.

Warto jednak zaznaczyć, że 5 proc. to maksymalny limit kosztów administracyjnych, a nie przewidziana z góry suma przeznaczona na nowe etaty. Podczas sesji przedstawiciele metropolii odpowiadali również, że tworzenie wspólnego organizatora transportu ma wiązać się z przejmowaniem i łączeniem części istniejących jednostek i ich pracowników, a nie zatrudnianiem od podstaw setek nowych urzędników.

Sam projekt uchwały zaznacza natomiast, że jej przyjęcie nie powoduje bezpośrednich skutków finansowych dla budżetu Sopotu. Konkretne konsekwencje finansowe mają wynikać z dalszych etapów tworzenia związku.

Kto będzie kontrolował metropolię?

Drugą osią sporu była kontrola nad nową strukturą. Krytycy wskazywali, że część decyzji podejmowanych obecnie w poszczególnych miastach trafi na poziom metropolitalny, a mieszkańcy nie będą wybierali władz związku w osobnych wyborach.

Eksperci obecni na sesji odpowiadali, że związek nie będzie organem nadrzędnym wobec gmin i powiatów. Zwracali również uwagę, że jego działalność zostanie objęta mechanizmami kontroli właściwymi dla samorządu – uchwały będą podlegały nadzorowi wojewody, kwestie finansowe kontroli Regionalnej Izby Obrachunkowej, a legalność decyzji będzie mogła być badana przez sąd administracyjny.

Także w oficjalnym uzasadnieniu sopockiej uchwały zapisano wprost, że związek „nie będzie organem nadrzędnym wobec gmin i powiatów” i nie będzie uprawniony do ingerowania w decyzje organów samorządowych.

Ponad 20 poprawek. Od lotniska i tunelu po muzeum i drony

Najbardziej nietypowa część sesji rozpoczęła się wraz z poprawkami składanymi przez Jakuba Świderskiego. Radny PiS próbował wykorzystać uchwałę do zapisania szeregu konkretnych oczekiwań wobec przyszłej metropolii. Dotyczyły one bardzo różnych spraw: bezpośredniego połączenia Sopotu z lotniskiem, tunelu kolejowego pod miastem, ochrony terenów zielonych przy granicy z Gdańskiem, morskiej energetyki wiatrowej, kompleksu dworcowego, Muzeum Polskości Sopotu i Pomorza, odbudowy Domu Polskiego, ochrony dawnej polskiej ochronki, zmniejszenia liczebności klas, sali sportowej przy SP nr 8, rozwoju branży dronowej czy systemu łączności dla obrony cywilnej.

Jedna z poprawek zakładała na przykład podjęcie przez przedstawiciela Sopotu działań na rzecz budowy tunelu kolejowego pod miastem, co miałoby umożliwić likwidację naziemnego przebiegu torów. Radny Jakub Świderski przekonywał, że przedsięwzięcie tego rodzaju przekracza możliwości finansowe Sopotu i właśnie dlatego mogłoby mieć charakter ponadlokalny.

Inna poprawka dotyczyła ochrony terenów zielonych pomiędzy ERGO ARENĄ a morzem. Kolejne obejmowały m.in. Muzeum Polskości Pomorza czy odbudowę Domu Polskiego przy ul. Chopina.

Radni większości zwracali uwagę, że takie postulaty wychodzą poza przedmiot procedowanej uchwały. Obecny na sesji ekspert prawny tłumaczył, że jej istota sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy rada pozytywnie, czy negatywnie opiniuje samo utworzenie związku. Lokalne postulaty mogą być – jego zdaniem – przedmiotem osobnych uchwał, stanowisk czy rekomendacji. Kolejne poprawki radnego Świderskiego nie uzyskiwały poparcia większości.

„Nikt nam nie będzie tutaj mieszał w kotle sopockim”

Po zakończeniu głosowania prezydentka Sopotu Magdalena Czarzyńska-Jachim raz jeszcze próbowała odpowiedzieć na jedną z najczęściej powtarzanych obaw – że powstanie związku oznacza utratę przez Sopot samodzielności.

– To jest ta wartość dodana. Nikt nam nie będzie tutaj mieszał w kotle sopockim, bo to zupełnie nie o to chodzi. To jest oparte na zaufaniu i na współpracy i pokazaliśmy przez te kilkanaście lat, że jesteśmy do tego gotowi i że jesteśmy w pełni świadomi tego, co chcemy osiągnąć – powiedziała prezydent Sopotu.

To właśnie ta kwestia będzie jednym z najważniejszych sprawdzianów po uruchomieniu związku. Czy uda się połączyć silniejszą współpracę ponad granicami miast z zachowaniem realnego wpływu poszczególnych samorządów?

Teraz zaczyna się właściwy sprawdzian

Czwartkowe głosowanie nie kończy debaty o metropolii. W pewnym sensie dopiero ją rozpoczyna. Ustawa już obowiązuje, kolejne rady gmin i powiatów podejmują wymagane uchwały, a Sopot oficjalnie opowiedział się za utworzeniem związku. Jeżeli procedura zakończy się zgodnie z planem, nowa struktura ma rozpocząć funkcjonowanie 1 stycznia 2027 roku.

Dla mieszkańców najważniejsze będzie jednak coś innego niż formalny status kolejnej instytucji. Pierwszym miernikiem sukcesu stanie się zapewne transport. Znaczenie będzie miało to, czy faktycznie powstanie prosty, wspólny bilet, ile będzie kosztował i czy obejmie autobus, tramwaj, trolejbus i kolej bez konieczności zastanawiania się nad wyborem taryfy czy przewoźnika.

Później przyjdzie czas na trudniejsze pytania. Czy Sopot rzeczywiście zyska finansowo? Czy zachowa odpowiedni wpływ na wspólne decyzje oraz czy pół miliarda złotych, o których mówiono w kontekście przyszłego budżetu związku, przełoży się na usługi zauważalne w codziennym życiu?

Właśnie po tym mieszkańcy będą mogli ocenić, czy 3 września 2026 roku rzeczywiście był – jak mówiła prezydent Sopotu – momentem historycznym, czy jedynie początkiem trudnego eksperymentu samorządowego.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

::news{"type":"see-also","item":"45605"}