Pijesz alkohol, by pokonać stres? Badacze ostrzegają przed demencją

Badacze z Uniwersytetu Massachusetts Amherst przeprowadzili testy laboratoryjne na myszach, których układ nerwowy działa bardzo podobnie do ludzkiego. Wyniki opisano w artykule naukowym zatytułowanym „Impact of chronic alcohol and stress on mid-life cognition and locus coeruleus integrity in mice”, opublikowanym w piśmie naukowym „Alcohol: Clinical and Experimental Research”. Eksperyment dowiódł, że jednoczesne działanie silnego napięcia nerwowego oraz picie dużych ilości alkoholu wyrządza w głowie znacznie większe szkody, niż gdyby te dwa czynniki występowały osobno.

Na mechanizm łączenia alkoholu z redukowaniem napięcia zwraca uwagę Mariusz Twarogal, certyfikowany specjalista psychoterapii uzależnień w ośrodku WANT:

„Powtarzające się doświadczenia szybkiego radzenia sobie ze stresem poprzez wypicie alkoholu - fizyczne, a przede wszystkim emocjonalne ukojenie czy uwolnienie napięcia - mogą spowodować, że zaczynamy zaniedbywać inne, alternatywne źródła przyjemności, np. spacery, wycieczki, aktywność sportową, ciepłą kąpiel, muzykę, spotkania z rodziną czy znajomymi, dobre jedzenie lub kino, często w towarzystwie osób dla nas życzliwych. Substancja działa szybko i nie wymaga takiego zaangażowania jak wspomniane inne formy. Jeżeli z czasem zaczynamy poszukiwać tego szybkiego źródła, przy jednoczesnym stopniowym zaniedbywaniu innych form, jest to wyraźny sygnał do zastanowienia i rozmowy ze specjalistą.” - Mariusz Twarogal, certyfikowany specjalista psychoterapii uzależnień w ośrodku WANT

O podobnym mechanizmie Mariusz Twarogal mówił również w kontekście wakacyjnego sięgania po alkohol i inne używki, zwracając uwagę na moment, w którym substancja zaczyna stawać się głównym źródłem przyjemności, ulgi lub nagrody.

Uszkodzenie pnia mózgu. Trwałe zaburzenia miejsca sinawego w wyniku picia alkoholu

Eksperci zlokalizowali główne uszkodzenia w małej części pnia mózgu, która nosi nazwę miejsca sinawego. To obszar odpowiedzialny za zachowanie w sytuacjach zagrożenia oraz za sprawne podejmowanie codziennych decyzji. U zdrowego osobnika struktura ta włącza się pod wpływem trudnych zdarzeń, a gdy problem mija, samoczynnie wraca do stanu spoczynku.

U badanych zwierząt poddanych działaniu alkoholu i nerwów naturalny mechanizm wyłączania uległ zniszczeniu. W komórkach doszło do zjawiska zwanego stresem oksydacyjnym, czyli procesu chemicznego, który bezpośrednio niszczy i uśmierca żywe tkanki. W konsekwencji ta część mózgu pozostawała bez przerwy mocno pobudzona, co doprowadziło do utraty jej właściwego działania.

Utrata elastyczności poznawczej. Długofalowe skutki picia alkoholu dla zdrowia

Jak podkreśla Mariusz Twarogal, certyfikowany specjalista psychoterapii uzależnień w ośrodku WANT, rozwijający się problem z alkoholem często zaczyna być widoczny także w codziennym funkcjonowaniu:

„Rozwijające się uzależnienie u osoby pijącej regularnie - i niekoniecznie codziennie - przynosi charakterystyczne objawy w funkcjonowaniu, zauważalne przez członków rodziny, współpracowników czy przyjaciół, choć szybko bywają one neutralizowane, czyli usprawiedliwiane innymi powodami. Pojawia się impulsywność, szczególnie w obszarze złości - poirytowanie, rozdrażnienie czy gniew — odreagowywana w działaniu, np. poprzez używanie wulgaryzmów, sarkazm, krzyczenie, rzucanie czy niszczenie, a następnie tłumaczona problemami w pracy, domu, zdrowiem własnym bądź rodziny. Coraz częstsze są również błędne decyzje podejmowane bardzo szybko oraz unikanie ludzi podczas wykonywania czynności wcześniej podejmowanych wspólnie. Bywa to tłumaczone chęcią lepszego czy sprawniejszego wykonania zadania lub większym zyskiem, a wydłużający się czas realizacji — nagłym wyjazdem, chorobą czy innymi ważniejszymi zadaniami. - Mariusz Twarogal, certyfikowany specjalista psychoterapii uzależnień w ośrodku WANT

Zwierzęta, które doświadczyły tych czynników we wczesnej młodości, w wieku średnim miały znacznie gorszą sprawność umysłową. Traciły tak zwaną elastyczność poznawczą, czyli zdolność do szybkiego przystosowywania się do nowych warunków, zmiany planów oraz dokonywania trafnych wyborów. Ponadto wykazywały silniejszą skłonność do sięgania po substancje odurzające w późniejszym życiu.

Długi czas całkowitego braku alkoholu – który u ludzi odpowiada wielu latom trzeźwości – przyniósł jedynie minimalne cofnięcie się uszkodzeń. Zmiany w strukturze układu nerwowego pozostały obecne na stałe, dając objawy bardzo zbliżone do starczego zaniku pamięci i myślenia.

Autorzy badania wskazują na konieczność opracowania nowych terapii medycznych dla osób wychodzących z nałogu. Nowoczesne leczenie uzależnień musi skupiać się nie tylko na nauce trwałego powstrzymywania się od picia, lecz także na bezpośredniej naprawie biologicznych zniszczeń, jakie w głowie wywołało jednoczesne działanie silnego stresu oraz napojów procentowych.