W obliczu rosnących wyzwań geopolitycznych oraz wejścia w życie nowych, rygorystycznych przepisów prawa, kwestia bezpieczeństwa obywateli stała się jednym z najważniejszych tematów debaty publicznej w kraju . Kluczowym elementem systemu obrony cywilnej staje się sieć bezpiecznych schronień, która przez lata była w Polsce zaniedbywana. Najnowsze dane pokazują, jak ogromna skala inwestycji i pracy planistycznej czeka polskie samorządy, aby sprostać ustawowym standardom i realnie zabezpieczyć ludność przed potencjalnymi zagrożeniami.

::news{"type":"see-also","item":"37665"}   

 Nowe przepisy wchodzą w życie. Schrony i ukrycia dla każdego mieszkańca   

Od piątku 29 maja 2026 roku zaczyna działać nowy artykuł 95a ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Kiedy inwestor będzie chciał postawić budynek użyteczności publicznej (np. biurowiec, hotel czy centrum handlowe), lokalne władze – wójt, burmistrz lub prezydent miasta – mają tylko 45 dni na wydanie decyzji. Muszą w tym terminie określić, jak duża ma być budowla ochronna i jaką ma mieć kategorię odporności. Każde takie postanowienie wymaga jasnego uzasadnienia. Bez odpowiednich planów urzędnicy mogą mieć pro blem, a inwestorzy będą mogli łatwo podważyć ich decyzje. Ustawa przewiduje też, że jeśli samorząd nie wyda decyzji w trzy miesiące, inwestor zyska prawo do zaprojektowania schronu o najniższej odporności dla zaledwie 30 osób.  W oficjalnych dokumentach obiekty te dzieli się na trzy grupy:

•  Schr ony –  całkowicie szczelne (hermetyczne) budynki, które chronią przed wybuchami, gruzem, ogniem i niebezpiecznymi substancjami w powietrzu.
•  Ukrycia  –   prostsze, nieszczelne budowle, które zabezpieczają głównie przed odłamkami i spadającym gruzem.
•  Miejsca doraźnego schronienia (MD S) – zwykłe piwnice lub garaże, które można szybko dopasować do ochrony ludzi w razie zagrożenia.    

Analiza map i potrzeb. Dlaczego małe miasta potrzebują więcej schronów niż stolice?  

Autorem ogólnokrajowego opracowania jest wrocławska firma inżynierska HOLDFORT S.A.. Z wyl iczeń ekspertów wynika, że  86% wszystkich nowych schronów i ukryć (27 829 obiektów) musi powstać w miasta ch. Choć na wsiach mieszka 43% ludności Polski, to z powodu rozproszonej zabudowy potrzebują one znacznie mniej takich obiektów (4 547). Miasta  wojewódzkie potrzebuj ą  łącznie  tylko 4 739 sc hr onów, czyli około 14,6% całej puli. Reszta wszystkich obiektów (27 637)  musi powstać w mniejszych miastach i gminach. M ałe urzędy rzadko mają własnych ekspertów, a stoją przed takim samym zadaniem jak Warszawa czy Kraków.

 Przepisy mówią jasno, że w mieście nikt nie powinien iść do schronu dłużej niż 500 metrów od swojego domu lub pracy, co zajmuje około 5 do 7 minut pieszo. Na wsi ten dystans wynosi maksymalnie 100 0 metrów. Odległość  jest mierzona po prawdziwych chodnikach i drogach, z uwzględnieniem przeszkód takich jak rzeki czy tory, a nie w linii prostej na mapie. Przy wyliczeniach pomija się też lasy, parki czy pola, bo tam ludzie nie mieszkają na stałe. To tworzy jednak problem w miejscowościach turystycznych i uzdrowiskowych, gdzie w lasach czy na stokach przebywa wielu turystów, którzy według przepisów nie mają blisko schronu.  

 Przykładowe porównanie konkretnych miast z analizy firmy HOLDFORT  S.A. pokazuje, że wielkość miejscowości nie zawsze decyduje o liczbie schronów:  

•   Łódź vs Wrocław: Oba miasta mają identyczną powierzchnię administracyjną. Mimo to Łódź potrzebuje 435 budowli ochronnych, a Wrocław 377, ponieważ Łódź ma większą powierzchnię zurbanizowaną.  
•  T rz ebnica vs Oborniki Śląskie: Trzebnica to większe miasto powiatowe, a Oborniki Śląskie są mniejsze. Jednak to Oborniki potrzebują 10 schronów, a Trzebnica 9, ponieważ w Obornikach zabudowa mieszkalna zajmuje większą powierzchnię.   

::news{"type":"see-also","item":"16840"}

 Przykłady z Europy i gotowe rozwiązani a. Jak połączyć schron z codziennym życiem? 

Polska może uczyć się od innych krajów, na przykład od Finlandii. Tam dla około 6 milionów obywateli przygotowano ponad 50 tysięcy pełnych schronów, a same Helsinki mają ich 5 500. Na co dzień obiekty te nie stoją p uste.   Finowie zrobili w nich osiedlowe sauny, parkingi dla rowerów  czy sale do ćwiczeń. W razie zagrożenia te miejsca można szybko zmienić w bezpieczne schronienie. Co ważne, fiński system nie zna pojęcia miejsc doraźnego schronie nia. Wszystkie obiekty to schrony z prawdziwego zdarzenia. 

Polski Kowalski w 2030 roku w najlepszym razie znajdzie schronienie w piwnicy własnego budynku, ale taka piwnica nie ochroni go przed dymem z pożaru pobliskiego zakładu chemicznego -  komentuje Piotr Jarosz, prezes wrocławskiej firmy inżynierskiej HOLDFORT . -  Fiński sąsiad ma pod blokiem schron z prawdziwego zdarzenia. Różnica nie jest ilościowa, tylko jakościowa.   

::news{"type":"see-also","item":"40821"}

 Plan rozmieszczenia obiektów zbiorowej ochrony oraz strategię inwestycyjną dla danego miasta można opracować w czasie od 3 do 6 miesięcy. Eksperci z firm y HOLDFORT S.A. podkreślają, że ochrony ludności nie da się zbudować w rok ani w trakcie jednej kadencji władz. To zadanie na co najmniej dwadzieścia lub trzydzieści lat regularnych działań. Najlepiej realizować je w ramach inwestycji, które samorządy i tak planują oraz prowadzą – jak budowy nowych szkół, osiedli mieszkaniowych czy kolejnych stacji metra.