To zmieni twoje spojrzenie na morze. Artyści i naukowcy łączą siły w Sopocie

Myślisz, że o morzu wiesz już wszystko i nic cię nie zaskoczy? Nadchodzące wydarzenie udowodni ci, jak bardzo się mylisz. W Sopocie szykuje się spotkanie, które połączy dwa z pozoru odległe światy w jednym ważnym celu.

Już niebawem Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie stanie się centrum debaty o przyszłości naszej planety. Organizatorzy zapraszają na panel dyskusyjny, który towarzyszy fascynującym wystawom poświęconym tematyce morskiej i ekologii. Eksperci i twórcy pokażą ocean z zupełnie nowej, nieoczywistej perspektywy, wykraczającej poza zwykłe ramy nauki czy sztuki. Czeka nas podróż przez wyobraźnię i wiedzę z odniesieniem do lokalnej społeczności. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny.

Morskie opowieści z całego świata. Zagraniczni goście pokażą unikalne projekty

Podczas pierwszej części spotkania poznamy perspektywy prosto z Helsinek oraz Wielkiej Brytanii, które rzucają nowe światło na ekologię. Kuratorka Kati Kivinen opowie o biennale, które skupiało się na kruchej relacji między ludźmi a przyrodą i ochronie środowiska. Z kolei Pandora Syperek skieruje nasz wzrok na bardziej intymne, fizyczne i psychologiczne aspekty morza. To dowód na to, że ocean łączy nas wszystkich niezależnie od granic i jest czymś, co nosimy w sobie.

Nie zabraknie także silnych akcentów związanych z naszym lokalnym podwórkiem i samym Bałtykiem. Przedstawiciele Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej przybliżą wystawę zakorzenioną na styku lądu i morza. Projekt bada sposoby współistnienia oraz budowania relacji między wodą, ciałem a wspólnotą. Twórcy zwracają uwagę na tematy często spychane na margines debaty publicznej, ucząc nas nowej wrażliwości.

Nauka spotyka się ze sztuką. Wspólny głos w sprawie przyszłości oceanów

Drugi panel dyskusyjny przyniesie niezwykłą wymianę myśli między uznanymi badaczami a artystami wizualnymi. Naukowcy z Instytutu Oceanologii PAN oraz Uniwersytetu Gdańskiego udowodnią, że sztuka może być doskonałym medium promującym skomplikowane odkrycia naukowe. Uczestnicy podsumują trzyletni projekt "Morska Planeta", który obejmował nawet rezydencje na statku badawczym Oceania. To rzadka okazja, by posłuchać o tak ścisłej współpracy dwóch różnych środowisk.

Zaproszeni twórcy poruszają struny naszej wyobraźni i mówią o głębokiej, emocjonalnej więzi człowieka z żywiołem. Ich prace są odpowiedzią na palące problemy, takie jak zanieczyszczenie wody, nadmierne połowy czy utrata gatunków. Kuratorzy zachęcają nas do porzucenia myślenia o ludzkiej wyjątkowości na rzecz harmonii ze środowiskiem. Morze ma stać się przestrzenią pamięci i transformacji dla każdego z nas.

Wyjątkowe wydarzenie odbędzie się już 24 stycznia 2026 roku (start 10:00) w Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie i będzie prowadzone w dwóch językach. Dyskusja wpisuje się w program Dekady Oceanów proklamowanej przez ONZ i UNESCO.

Tematy paneli:

1. Przykłady wystaw dotyczących oceanów i ekologii
2. Współpraca artystów z naukowcami
3. Społeczności rybackie

• 10:00–10:30 | Oprowadzanie po wystawie W głębi: Żyjące morza, żyjące ciała.

Prowadzenie: Eulalia Domanowska, Joanna Gemes
Spotkanie uczestników w przestrzeni galerii. Półgodzinne wprowadzenie w tematykę wystawy jako kontekst dla dalszych rozmów.

• 10:30–11:30 | Panel I

Perspektywy artystyczne wokół morza: przykłady wystaw o oceanie i ekologii
Moderatorka: Eulalia Domanowska (historyczka sztuki i kuratorka, dyrektorka PGS)

Uczestnicy i wystąpienia:

1. 10:30–10:45 — Kati Kivinen (Muzeum HAM, Helsinki)
   O Helsinki Biennale 2025: „Shelter” – relacja człowiek–natura, perspektywa poza antropocentryzmem.
2. 10:45–11:00 — Pandora Syperek (Sainsbury Centre, UK)
   O wystawie „Sea Inside” – bardziej intymne przestrzenie morskie: fizyczne, psychologiczne i wyobrażone.
3. 11:00–11:15 — Agnieszka Kilian (dyrektorka Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej) i Romuald Demidenko (kurator)
   O wystawie „Koalicje wody” – relacje między wodą, ciałem i wspólnotą, uważne spojrzenie i czułość wobec tematów marginalizowanych.
4. 11:15–11:30 — Dyskusja

• 11:45–12:45 | Panel II
  Współpraca artysta–naukowiec i praktyki artystyczne
  Moderatorka: Joanna Gemes (dyrektorka i założycielka agencji doradztwa artystycznego l’etrangere, Londyn)

Panel z udziałem artystów dwóch wystaw prezentowanych w PGS oraz naukowców z Instytutu Oceanologii PAN i Uniwersytetu Gdańskiego. Rozmowa o tym, jak praktyki artystyczne mogą być medium upowszechniającym odkrycia i teorie naukowe.

Kontekst: wystawy są podsumowaniem 3-letniego projektu „Morska Planeta” (spotkania w PGS i rezydencje na statku naukowym Oceania).

• Artystki i artyści:
  Kati Roover
  Cecylia Malik
  Grażyna Smalej
  Kuba Bąkowski
  Yan Tomaszewski
• Naukowcy:
  dr hab. Sławomir Sagan (Instytut Oceanologii PAN, Sopot)
  dr hab. Katarzyna Smolarz (Dziekan Wydziału Oceanografii i Geografii UG)
  prof. dr hab. Jan Marcin Węsławski (dyrektor Instytutu Oceanologii PAN)
   
• 12:45–13:15 | Dyskusja z publicznością. Podsumowanie. Zakończenie.

Nie tylko woda. Ocean wpływa na lokalność i rynek pracy

Druga odsłona panelu odbędzie się 7 lutego (start 14:00) i poruszy temat transformacji, jaką przechodzą obecnie społeczności rybackie. Uczestnicy spotkania, w tym przedstawiciele nauki i świata kultury, zastanowią się nad sposobami zachowania lokalnych tradycji oraz pamięci.

Kuratorka Susanne Burmester opowie o inicjatywie na wyspie Rugia, gdzie sztuka stała się narzędziem do rozmowy o globalnym kryzysie rybołówstwa. Z kolei dr Piotr Margoński z Morskiego Instytutu Rybackiego w Gdyni przedstawi naukowe spojrzenie na zmieniający się ekosystem i rynek pracy.

Warto zarezerwować czas, by zgłębić tajemnice morskich głębin razem z ekspertami. Wszystko w gościnnych progach Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie.