materiały partnera
Statek morski w trakcie eksploatacji wykorzystuje wody balastowe do utrzymania właściwego zanurzenia oraz stateczności. Zbiorniki balastowe statku napełnia się w porcie rozładunku, a opróżnia przed kolejnym załadunkiem. Taka operacja pozwala zachować bezpieczeństwo konstrukcji kadłuba oraz prawidłową pracę urządzeń napędowych. Jednocześnie statek przenosi wraz z wodą szkodliwe organizmy wodne lub patogeny, które po wprowadzeniu do morza mogą stanowić zagrożenie dla środowiska i zdrowia ludzkiego.
W skali globalnej transport morski odpowiada za przemieszczanie miliardów ton wód balastowych rocznie. Oznacza to realny poziom ryzyka introdukcji szkodliwych organizmów do nowych akwenów. Morze Bałtyckie jest przykładem obszaru szczególnie narażonego na skutki zrzutu do morza wód balastowych niespełniających wymogów. Właśnie dlatego postępowania z wodami balastowymi stały się elementem systemu ochrony środowiska morskiego obszaru portów i szlaków żeglugowych.
Port ma obowiązek zapewnić urządzenia do odbioru osadów powstających podczas czyszczenia lub naprawy zbiorników wód balastowych. Odpady te powinny być poddawane procesom przetwarzania w sposób bezpieczny dla środowiska. W praktyce odbiór wód balastowych realizują wyspecjalizowane podmioty działające na podstawie przepisów o zapobieganiu zanieczyszczeniu morza przez statki, czego przykładem jest przedsiębiorstwo COMAL, więcej na stronie https://comal.pl/.
Podstawą regulacyjną jest konwencja o kontroli i postępowaniu ze statkowymi wodami balastowymi i osadami. Dokument określa wymagania dotyczące obróbki wód balastowych oraz zrzutu wód balastowych do morza. Standard D-2 wprowadza limity liczby organizmów oraz bakterii w wodzie odprowadzanej z jednostki. Spełniania wymagań określonych w konwencji BWM wymaga instalacja systemu obróbki wód balastowych.
W polskim porządku prawnym zagadnienie to reguluje ustawa o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki. Ma on obowiązek prowadzić książkę zapisów balastowych i przekazywać do portu informacje na temat aktualnej ilości wód balastowych na statku oraz przeprowadzonych operacji balastowych. Dane te należy złożyć później niż na 24 godziny przed zawinięciem statku do portu.
Dyrektor urzędu morskiego właściwy dla portu zawinięcia statku sprawuje nadzór nad spełnianiem wymagań określonych w konwencji. Może wyrazić zgodę na zastosowanie rozwiązań równoważnych z wymaganiami konwencji BWM dla statków wskazanych w prawidle A-5 załącznika do konwencji BWM. Zwolnienie statku z obowiązku spełniania wymagań określonych w konwencji następuje w drodze decyzji właściwego dyrektora urzędu morskiego.
Najważniejsze obowiązki jednostki obejmują:
prowadzenie zapisów balastowych,
stosowanie systemu obróbki wód balastowych,
przekazywanie informacji przed zawinięciem do portu,
przestrzeganie limitów zrzutu określonych w konwencji.
Postępowaniu z wodami balastowymi towarzyszy stała kontrola ze strony organów administracji morskiej. Urząd morski właściwy ze względu na port macierzysty statku analizuje dokumentację i może dokonać odmowy wydania zgody na zastosowanie rozwiązań równoważnych. Działania te służą ochrony środowiska morskiego oraz ograniczeniu ryzyka wynikającego z usunięcia wód balastowych do wrażliwych akwenów.
Statek pozostaje najważniejszym ogniwem globalnego transportu, lecz jego eksploatacja wiąże się z obowiązkiem ochrony zasobów wodnych. System kontroli i postępowaniu ze statkowymi wodami balastowymi tworzy spójne ramy prawne, które porządkują zrzut do morza wód balastowych i wzmacniają zgodne z prawem użytkowanie morza. Dzięki temu gospodarki morskiej towarzyszy większe bezpieczeństwo ekologiczne portów oraz akwenów, w tym Morza Bałtyckiego.
