Większość Polaków zmaga się ze zbyt wysokim stężeniem cholesterolu we krwi. W rezultacie obserwuje się u nich zwiększone ryzyko miażdżycy i chorób układu krążenia. Wspomniana substancja o budowie tłuszczowej zazwyczaj jest kojarzona z czymś niepożądanym i szkodliwym. W rzeczywistości organizm potrzebuje jej do prawidłowego funkcjonowania, ale w ściśle określonej ilości. Niedobór cholesterolu uchodzi za równie niebezpieczny jak jego nadmiar. Jak się manifestuje?

Dlaczego cholesterol jest potrzebny w organizmie?

Ze względu na to, że większość Polaków jest zagrożona miażdżycą, przyjęło się, że niski cholesterol stanowi pożądany stan. W rzeczywistości należy dążyć do optymalnego poziomu tej substancji tłuszczowej. Odgrywa ona bowiem ważna rolę w organizmie. Cholesterol to składnik, który występuje w błonach komórkowych i odpowiada za prawidłowe przewodnictwo nerwowe. Ponadto bierze udział w syntezie witaminy D i hormonów. Jego obecność jest niezbędna do trawienia tłuszczów przyjmowanych wraz z pokarmem. Poza tym stanowi istotny składnik wielu procesów metabolicznych.

Jakie są przyczyny niskiego cholesterolu?

Przyczyny zbyt niskiego cholesterolu są bardzo zróżnicowane. Zazwyczaj jednak obserwuje się ten niekorzystny stan u pacjentów leczonych z powodu hipercholesterolemii. Źle dobrane leki lub ich dawki mogą przyczynić się do nadmiernego spadku stężenia substancji tłuszczowej. W związku z tym pacjenci, którzy je zażywają, powinni pozostawać pod stałą opieką lekarza. Zaleca się, aby regularnie monitorowali swój stan zdrowia, wykonując lipidogram. 

Pozostałe przyczyny obniżonego cholesterolu obejmują:

• nadczynność tarczycy,
• przewlekłe choroby wątroby,
• przewlekłe stany zapalne,
• upośledzone wchłanianie jelitowe,
• nowotwory krwi,
• niedożywienie,
• mutacje genetyczne.

Normy cholesterolu – co warto o nich wiedzieć?

Niski poziom cholesterolu mogą wykazać badania laboratoryjne. Pacjentom, u których występuje jego podejrzenie, zaleca się lipidogram. Pozwala on określić stężenie LDL, HDL, cholesterolu całkowitego i trójglicerydów. O niskim poziomie cholesterolu mówi się wówczas, gdy cholesterol całkowity utrzymuje się poniżej 120 mg/dl, a LDL poniżej 50 mg/dl.

Istnieją dwie frakcje cholesterolu, które wykazują odmienne właściwości. LDL to lipoproteiny o małej gęstości. Określa się je potocznie jako “zły” cholesterol, gdyż odpowiadają za transport tej substancji z wątroby do komórek. Niestety, może ona zmniejszać drożność naczyń krwionośnych, osadzając się w nich w postaci blaszki miażdżycowej. HDL to lipoproteiny o dużej gęstości, które pełnią funkcję przeciwstawną. Oznacza to, że służą wydalaniu cholesterolu z organizmu, zatem zmniejszają ryzyko miażdżycy.

U osób z hipercholesterolemią LDL utrzymuje się na wysokim poziomie, podczas gdy HDL na niskim. Zaleca się, aby stężenie HDL u kobiet wynosiło co najmniej 45 mg/dl, a u mężczyzn 35 mg/dl. 

Poniżej zebrano i przedstawiono obowiązujące normy cholesterolu. Wyniki zawsze należy skonsultować z lekarzem, który uwzględni też pozostałe czynniki. Osoby, których bliscy doświadczyli udaru lub zawału z powodu hipercholesterolemii, powinny szczególnie uważać na podwyższony cholesterol LDL.

Normy dla cholesterolu LDL:

• optimum – poniżej 100 mg/dl,
• granica normy – 100-129 mg/dl,
• podwyższony – 130-159 mg/dl,
• wysoki – 160-189 mg/dl,
• bardzo wysoki – 190 mg/dl i więcej.

Normy dla cholesterolu HDL:

• niski – poniżej 40 mg/dl,
• średni – 40-59 mg/dl,
• wysoki – 60 mg/dl i więcej.

Normy dla cholesterolu całkowitego:

• dobry – poniżej 200 mg/dl,
• granica normy – 200-239 mg/dl,
• wysoki – 240 mg/dl i więcej.

Poznaj objawy niskiego cholesterolu

Objawy niskiego cholesterolu są mało specyficzne, przez co łatwo można je przeoczyć. W związku z tym specjaliści rekomendują regularne badania profilaktyczne, w tym lipidogram. Niski cholesterol manifestuje się m.in. poprzez stany depresyjne, którym towarzyszą negatywne myśli o sobie, innych i przyszłości. Wiele osób, u których ta substancja tłuszczowa utrzymuje się na niskim poziomie, cierpi na bezsenność. Ludzie, którzy zmagają się z problemami z płodnością i dysfunkcjami seksualnymi, także powinni wykonać lipidogram. Ponadto niski cholesterol stanowi jedną z przyczyn krwotoków śródmózgowych.

Jak leczy się niski cholesterol?

Leczenie niskiego cholesterolu należy dobrać, uwzględniając przyczynę. Czasem wystarczy zmienić przyjmowane leki lub ich dawki, aby uzyskać poprawę. Zdarza się, że następuje ona dopiero, gdy wdroży się leczenie nadczynności tarczycy lub przewlekłego zapalenia wątroby.