Ważą się losy dawnej kolonii rybackiej w Sopocie! Chodzi o ponad 100 lat historii

Przy Placu Rybaków w Sopocie trwa postępowanie, które może zdecydować o przyszłej ochronie historycznej kolonii domków rybackich i otaczającego ją starodrzewu. Konserwator zakończył zbieranie materiałów, a przed wydaniem decyzji właściciele mogą jeszcze zgłosić uwagi. Sprawa rozpoczęła się w 2023 roku po wniosku stowarzyszenia Mieszkańcy dla Sopotu.

Plac Rybaków może zyskać dodatkową ochronę

To jedno z miejsc, które wciąż przypominają o rybackiej przeszłości Sopotu. Niewielkie domy przy Placu Rybaków, otoczone starymi drzewami, są pozostałością dawnej kolonii rybackiej. Teraz cały historyczny zespół może zostać objęty dodatkową ochroną konserwatorską.

Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie wpisania kolonii domków rybackich wraz ze starodrzewem do rejestru zabytków nieruchomych województwa pomorskiego.

Obwieszczenie wydano 27 października 2026 roku. To kolejny etap postępowania rozpoczętego niemal trzy lata temu.

Wszystko zaczęło się od wniosku mieszkańców

Sprawa ma swój początek we wrześniu 2023 roku. To właśnie wtedy Stowarzyszenie Mieszkańcy dla Sopotu wystąpiło o wpisanie historycznej kolonii do rejestru zabytków. Organizacja chciała w ten sposób zapewnić dodatkową ochronę zabudowie oraz jej otoczeniu. Z dokumentów wynika, że jednym z powodów podjęcia tej inicjatywy były obawy dotyczące możliwych zmian w zagospodarowaniu terenu.

Stowarzyszenie zwracało wówczas uwagę na niezabudowaną działkę, która według organizacji pełniła funkcję przejścia pieszego. Jak wskazywano we wniosku, planowana miała być zmiana sposobu jej użytkowania, aby mogła służyć jako droga dojazdowa do sąsiedniej nieruchomości. Przedstawiciele stowarzyszenia obawiali się, że mogłoby to zwiększyć ruch samochodowy i negatywnie wpłynąć na charakter historycznego osiedla.

12 grudnia 2023 roku konserwator formalnie wszczął postępowanie z urzędu, uznając, że sprawa wymaga zbadania.

Ponad sto lat rybackiej historii

Kolonia przy Placu Rybaków powstała na początku XX wieku, kiedy rozwijający się Sopot coraz bardziej zmieniał swój charakter. Wraz z napływem kuracjuszy dawna osada rybacka została przeniesiona z okolic dzisiejszego mola w kierunku Karlikowa. Projektantem nowego osiedla był Paul Puchmüller, ówczesny architekt miejski Sopotu, odpowiedzialny również za wiele innych charakterystycznych budynków kurortu.

Kolonia powstała w 1914 roku, a w latach 30. XX wieku została rozbudowana. Dziś to jeden z zachowanych śladów dawnego życia rybaków. Historyczny układ zabudowy, niewielkie domy i otaczająca je zieleń tworzą miejsce wyraźnie różniące się od innych części miasta.

Co istotne, Plac Rybaków nie jest pozbawiony ochrony konserwatorskiej. Znajduje się w granicach wpisanego już do rejestru zabytków układu urbanistyczno-krajobrazowego Sopotu. Obecne postępowanie dotyczy jednak osobnego wpisu, obejmującego konkretnie kolonię domków rybackich wraz ze starodrzewem.

Co oznacza to dla właścicieli nieruchomości?

Ewentualny wpis do rejestru zabytków może mieć znaczenie dla przyszłych remontów, przebudów i innych prac prowadzonych na terenie kolonii. Już od wszczęcia postępowania obowiązują ustawowe ograniczenia dotyczące działań, które mogłyby naruszyć substancję zabytku lub zmienić jego wygląd. Nie oznacza to całkowitego zakazu remontowania budynków. Zakres dopuszczalnych prac i wymaganych uzgodnień zależy od przepisów oraz form ochrony obowiązujących dla danej nieruchomości.

Kiedy zapadnie decyzja?

Obwieszczenie konserwatora podano do publicznej wiadomości 28 października 2026 roku. Będzie ono dostępne do 12 listopada. Strony postępowania mogą zapoznać się ze zgromadzonymi dokumentami oraz zgłosić uwagi i wnioski w ciągu 14 dni od zakończenia publikacji obwieszczenia. Akta są dostępne w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Gdańsku przy ul. Dyrekcyjnej 2–4. Wizytę trzeba wcześniej umówić pod numerem telefonu 58 348 40 43.

Po upływie przewidzianego terminu konserwator ma wydać decyzję kończącą postępowanie. Dopiero wtedy będzie wiadomo, czy historyczna kolonia przy Placu Rybaków otrzyma odrębny wpis do rejestru zabytków. Dla miejsca, które od ponad stu lat przypomina o rybackich korzeniach Sopotu, może to być ważne rozstrzygnięcie.