W Sopocie pokażą świat na opak! Ta wystawa wydobędzie to, co zwykle ukryte

Podszewka zamiast ozdobnego frontu, ciemność w miejscu światła, odcisk zamiast wypukłego kształtu. Nowa wystawa w Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie zaprosi do spojrzenia na rzeczywistość z mniej oczywistej strony. Od 22 października prace 22 artystek i artystów pokażą, że to, co schowane, pomijane lub uznawane za nieważne, potrafi powiedzieć zaskakująco wiele o naszym świecie.

Co widać po drugiej stronie?

Odświętne ubranie ma robić wrażenie. Liczą się zdobienia, krój, starannie dobrane materiały. Wszystko, co znajduje się pod spodem, zwykle pozostaje niewidoczne. Bownik odwraca tę sytuację dosłownie. W cyklu „Rewers” fotografuje historyczne stroje wywinięte na lewą stronę. Pokazuje szwy, podszewki i konstrukcję ubiorów, odsłaniając to, czego zazwyczaj nie oglądamy w muzealnej gablocie.

W materiałach zapowiadających sopocką ekspozycję znalazła się jego fotografia „Rewers 14” z 2017 roku. Przedstawia odświętny strój z regionu raciborskiego na Górnym Śląsku, pochodzący z lat 30. XX wieku, ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie.

Wywrócenie ubrania na lewą stronę to prosty gest, który zmienia przedmiot naszego zainteresowania. Zamiast tego, jak strój miał się prezentować, zaczynamy oglądać, jak został wykonany. Podobna zmiana perspektywy będzie punktem wyjścia dla „Ujemnej wystawy” w PGS.

Negatyw wychodzi z ciemni

Tytuł może kojarzyć się z fotografią analogową. Na negatywie jasne partie obrazu stają się ciemne, a ciemne jasne. Znajomy widok nagle wygląda obco. Sopocka wystawa rozwinie ten pomysł, przenosząc go również na inne dziedziny sztuki.

Obok fotografii i malarstwa pojawią się ceramika, filmy, grafiki, instalacje, obiekty oraz rzeźby. Będą też pirografie, czyli prace powstające przez wypalanie wzoru, na przykład w drewnie. Organizatorzy zapowiadają odciski ciał ludzi, zwierząt i roślin oraz formy, które pozwalają oglądać relację między wypukłością a zagłębieniem.

Ciemność ma przy tym wyjść poza ramy poszczególnych dzieł. Zgodnie z zapowiedzią obejmie również fragmenty przestrzeni galerii, stając się częścią doświadczenia wystawy.

To, co pomijane, trafia do centrum

Za odwracaniem kolorów i kształtów kryje się szerszy temat. Wystawa ma kierować uwagę ku temu, co wcześniej odrzucano, lekceważono albo pozostawiano na marginesie kultury. Można więc potraktować ją jako zaproszenie do zadania kilku prostych pytań. Dlaczego pokazujemy akurat tę stronę przedmiotu? Co tracimy, oglądając wyłącznie jego reprezentacyjny front? Czy to, co mniej efektowne, rzeczywiście ma mniejsze znaczenie?

W zapowiadanych pracach pojawią się także odniesienia polityczne i karnawałowe odwrócenia porządku. Wizualna przewrotność ma służyć również podważaniu przyzwyczajeń i utartych sposobów myślenia.

Dwadzieścia dwa różne spojrzenia

W ekspozycji wezmą udział m.in. Rafał Bujnowski, Aneta Grzeszykowska, Diana Lelonek, Anna Orbaczewska, Joanna Pawlik, Dominik Lejman, Max Skorwider i Marek Wasilewski. Łącznie lista obejmuje 22 osoby.

Materiały towarzyszące wystawie zapowiadają spotkanie prac powstałych w różnych latach i technikach. Są wśród nich „Joshua Tree” Joanny Pawlik z 2014 roku, „Trzcina z Zakola Wawerskiego” Diany Lelonek z 2024 roku oraz jej „Plant-ray VI” z 2026 roku. Jest również wykonana na desce pirografia Rafała Bujnowskiego z 2025 roku.

Za koncepcją wystawy stoi Witold Kanicki, który temat negatywu bada od lat. W 2016 roku ukazała się jego książka „Ujemny biegun fotografii”, poświęcona negatywowi jako samodzielnej formie artystycznej. Autor przyglądał się w niej temu, jak odwrócony obraz pozwala odejść od wiernego odwzorowania świata i zakwestionować przyjęte sposoby jego przedstawiania. To kontekst, który pomaga zrozumieć założenia sopockiej ekspozycji.

Przy jej przygotowaniu współpracuje kuratorsko Mariola Balińska. Partnerem PGS jest Galeria Miejska Arsenał, a wystawę dofinansowano ze środków Miasta Sopotu.

Otwarcie w październiku, zwiedzanie do stycznia

Wernisaż „Ujemnej wystawy” odbędzie się w czwartek, 22 października 2026 roku, o godz. 18.00, w Państwowej Galerii Sztuki przy placu Zdrojowym 2. Prace będzie można oglądać do 17 stycznia 2027 roku.

Dla osób, które chciałyby poznać ekspozycję z komentarzem jej twórcy, przygotowano także oprowadzanie kuratorskie z Witoldem Kanickim: w piątek, 23 października, o godz. 17.00. Udział jest wliczony w cenę biletu na wystawę.

Do galerii zwykle przychodzimy zobaczyć coś nowego. Tym razem warto przyjść również po to, żeby na znajome rzeczy spojrzeć z drugiej strony.

::news{"type":"see-also","item":"46752"}