Metropolia na ostatniej prostej? Decyzja należy teraz do rządu

Sopot ma wejść do związku, który docelowo będzie otrzymywał ponad pół miliarda złotych rocznie z dochodów podatkowych. W poniedziałek, 12 października, gdańscy radni przyjęli uchwałę o złożeniu wniosku o utworzenie Gdańskiego Obszaru Metropolitalnego. Za urzędową procedurą kryją się sprawy znacznie bliższe mieszkańcom: dojazdy, bilety i wspólne inwestycje. Do uruchomienia metropolii potrzebna jest jeszcze decyzja rządu.

Z okien Olivia Star widać region, który samorządowcy chcą połączyć ściślejszą współpracą. Właśnie tam odbyła się uroczysta sesja Rady Miasta Gdańska. Za uchwałą zagłosowało 27 radnych, pięcioro wstrzymało się od głosu, nikt nie był przeciw.

Planowany związek ma objąć 52 gminy i dziewięć powiatów, zamieszkiwanych przez ponad 1,62 mln osób. To skala znacznie większa niż samo Trójmiasto. Dla mieszkańca Sopotu najważniejsze będzie jednak to, czy współpraca tylu samorządów ułatwi codzienne życie.

Przyjęta uchwała dotyczy złożenia wniosku o utworzenie związku. Nie oznacza jeszcze, że metropolia została powołana. Dokument ma przejść przez wojewodę pomorską i właściwego ministra. Ostateczna decyzja należy do Rady Ministrów, która może utworzyć związek rozporządzeniem. Taką procedurę przewiduje obowiązująca od 31 lipca ustawa metropolitalna dla Pomorza.

Sopot powiedział „tak” już we wrześniu

Poniedziałkowe głosowanie poprzedziły decyzje zainteresowanych samorządów. Rada Miasta Sopotu pozytywnie zaopiniowała utworzenie związku 3 września. Uchwałę poparło 14 radnych, czterech przedstawicieli PiS było przeciw.

Sopocki urząd przypominał wówczas, że współpraca metropolitalna już przynosi konkretne efekty: rower Mevo, wspólne zakupy energii oraz pozyskiwanie funduszy europejskich. Nowy związek ma pozwolić wyjść poza możliwości dobrowolnego stowarzyszenia i oprzeć wspólne działania na ustawowych kompetencjach oraz dodatkowych dochodach.

Różnica jest zasadnicza. Samorządy od lat uzgadniają wspólne przedsięwzięcia. Teraz przygotowują organizację, która będzie miała własne zadania, budżet i odpowiedzialność za ich realizację.

Najważniejszy sprawdzian

Dla Sopocianina dojeżdżającego do pracy w Gdańsku czy na wizytę lekarską w Gdyni granica miasta jest tylko punktem na trasie. Liczy się wygodna przesiadka, czas oczekiwania i koszt przejazdu. Właśnie w transporcie mieszkańcy powinni szukać najbardziej namacalnych efektów metropolii.

Integracja komunikacji publicznej, wspólny bilet metropolitalny i lepiej dopasowane rozkłady jazdy należą do głównych zapowiadanych korzyści. Samorządy wskazują również na ograniczanie miejsc pozbawionych dogodnego transportu zbiorowego. Dla turysty odwiedzającego Sopot prostsze zasady podróżowania mogłyby oznaczać łatwiejsze poruszanie się po całym regionie.

Trzeba jednak rozdzielić cel od gotowego rozwiązania. Samo powołanie związku nie jest równoznaczne z uruchomieniem nowego biletu ani obniżką cen przejazdów. Poniedziałkowa uchwała nie rozstrzyga o taryfach czy konkretnych rozkładach. To będzie zadanie na kolejne etapy współpracy.

Transport nie wyczerpuje zakresu zmian. Ustawa przewiduje także wspólne działania dotyczące planowania przestrzennego, ochrony środowiska i adaptacji do zmian klimatu. To podstawa do zajmowania się problemami, których nie da się skutecznie rozwiązać wyłącznie w granicach jednej gminy.

Duże pieniądze, ale nie od razu

Według harmonogramu przedstawionego przez Gdańsk związek ma rozpocząć funkcjonowanie 1 stycznia 2027 roku. W pierwszym roku przewidywane wpływy z dochodów podatkowych wynoszą około 150 mln zł. Docelowy poziom, szacowany na ponad 500 mln zł rocznie, ma zostać osiągnięty od 2030 roku. To prognozy dla całej metropolii, nie kwota przeznaczona dla Sopotu.

Dodatkowe środki mają pochodzić z pieniędzy trafiających dotychczas do budżetu państwa. Mają służyć przede wszystkim transportowi, inwestycjom i usługom dla mieszkańców.

O tym, które przedsięwzięcia zostaną zrealizowane i kiedy, zdecydują dopiero konkretne budżety oraz uzgodnienia. Wielkość zapowiadanych wpływów pokazuje możliwości, lecz nie jest jeszcze listą inwestycji.

Sopot znika z nazwy. Co z jego głosem?

We wniosku przyjęto nazwę Gdański Obszar Metropolitalny. W porównaniu z dotychczasowym stowarzyszeniem Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot w nowej nazwie zabraknie dwóch miast.

Władze Gdańska uzasadniają taki wybór rozpoznawalnością wspólnej marki, wskazując na przykłady europejskich metropolii. Zapewniają przy tym, że Sopot, Gdynia i pozostałe samorządy zachowają własny charakter oraz lokalne marki.

Podczas poniedziałkowej sesji prezydentka Sopotu Magdalena Czarzyńska-Jachim, przewodnicząca Rady OMGGS, akcentowała znaczenie uwzględniania różnych interesów:

„Nie chodzi o to, żebyśmy mówili jednym głosem czy mieli taki sam pogląd. Chodzi o to, żebyśmy potrafili wypracowywać rozwiązanie, które jest dobre dla wszystkich i które uwzględnia wszystkie głosy, nawet różne”.

To szczególnie ważna deklaracja z perspektywy Sopotu. Wspólne mają być działania wymagające współpracy ponad granicami samorządów.

Teraz trzeba zrealizować obietnice

Plan zakłada wydanie rządowego rozporządzenia do końca grudnia. W styczniu przyszłego roku miałoby odbyć się pierwsze zgromadzenie związku, wybór zarządu oraz przyjęcie budżetu i statutu. To nadal harmonogram, którego realizacja wymaga kolejnych decyzji.

Po latach zabiegów samorządowcy mają powód, by mówić o przełomie. Mieszkańcy będą jednak oceniać metropolię z innej perspektywy: przystanku, codziennego dojazdu i inwestycji w swojej okolicy. Dla Sopotu najważniejsze będzie to, czy pod wspólnym szyldem jego potrzeby przełożą się na konkretne decyzje i wydatki