Tak chcą obniżyć rachunki w Sopocie! Sięgnęli 140 metrów pod ziemię

Przez lata ogrzewali budynek ciepłem z lokalnej kotłowni, a wodę w mieszkaniach podgrzewali gazowymi piecykami. Teraz przy ul. Pokorniewskiego 5 w Sopocie oba zadania przejmuje instalacja wykorzystująca energię zgromadzoną w ziemi. Spółdzielnia zainwestowała w trzy pompy ciepła i sześć głębokich odwiertów. Mieszkańcy mają zyskać większy komfort, pozbyć się gazowych podgrzewaczy i mniej płacić za ogrzewanie.

Zmianę najłatwiej zauważyć po odkręceniu kranu. Ciepła woda dociera już do mieszkań ze wspólnej instalacji. Nie trzeba podgrzewać jej osobno w każdym lokalu. Ten sam system ma teraz ogrzewać cały budynek. Za tą codzienną wygodą stoi inwestycja warta około 900 tys. zł i decyzja, do której spółdzielnia dojrzewała przez lata. Zamiast dalej zabiegać o przyłączenie do miejskiej sieci ciepłowniczej, postawiła na własne źródło ciepła. Pierwsze takie w swoich zasobach.

Dlaczego zdecydowano się na zmianę?

Przy ul. Pokorniewskiego 5 problemem były przede wszystkim rachunki. Jak wyjaśniają w odpowiedzi na pytania naszej redakcji Małgorzata Samól, prezes Spółdzielni Mieszkaniowej im. J.I. Kraszewskiego, oraz Marek Sowiński, zastępca prezesa spółdzielni, ciepło z lokalnej kotłowni kosztowało ponad dwukrotnie więcej niż w innych budynkach spółdzielni zasilanych z sieci miejskiej.

W sezonie 2024/2025 ogrzewanie tego budynku pochłonęło blisko 83 tys. zł. W kolejnym już ponad 102,6 tys. zł. Do tego mieszkańcy osobno płacili za gaz potrzebny do podgrzewania wody.

Znaczenie miały również stan techniczny i bezpieczeństwo gazowych podgrzewaczy. Spółdzielnia wskazuje na zalecenia wynikające z przeglądów kominiarskich. Chciała zlikwidować piecyki i zapewnić wszystkim mieszkaniom ciepłą wodę ze wspólnego systemu. Według zarządu dotychczasowa kotłownia nie pozwalała na taką zmianę. Potrzebne było więc rozwiązanie dwóch problemów naraz: drogiego ogrzewania i indywidualnego podgrzewania wody gazem.

Na miejską sieć czekali latami

Pierwotny plan był inny. Budynek miał zostać przyłączony do miejskiej sieci ciepłowniczej.

– W 2015 roku w ramach decyzji o przejęciu dostaw ciepła przez GPEC wraz ze stworzeniem sieci miejskiej od sezonu grzewczego 2016/2017 otrzymaliśmy zapewnienie o podłączeniu całych zasobów lokalowych Spółdzielni – informują Małgorzata Samól i Marek Sowiński we wspólnej odpowiedzi dla naszej redakcji.

Był to czas dużej rozbudowy sieci w Sopocie. W 2016 roku miasto informowało o powstaniu 17 kilometrów infrastruktury obejmującej ponad 100 budynków i niemal 6 tys. mieszkań. Pokorniewskiego 5 pozostało jednak poza nią. Według relacji spółdzielni ten adres miał doczekać się przyłączenia najpóźniej w sezonie 2019/2020. Tak się jednak nie stało. GPEC uzasadniał rezygnację z poprowadzenia sieci pod Al. Niepodległości nieopłacalnością ekonomiczną.

Kolejne rozmowy nie przyniosły rozwiązania. Jak informuje spółdzielnia, podczas spotkania w grudniu 2025 roku przedstawiciele GPEC wskazali 900 tys. zł jako oczekiwany udział spółdzielni w kosztach niezbędnych prac. Po tym spotkaniu spółdzielnia zdecydowała się na własną instalację. Jej łączny koszt oszacowano na podobną kwotę, ale efektem jest system, który ma zapewniać zarówno ogrzewanie, jak i ciepłą wodę.

Sześć odwiertów i trzy pompy. Jak to działa?

Najważniejszej części inwestycji nie widać z ulicy. To sześć odwiertów, każdy o głębokości 140 metrów, współpracujących z trzema gruntowymi pompami ciepła o mocy 17 kW każda.

W uproszczeniu: instalacja odbiera energię cieplną z gruntu, a pompy, korzystając z prądu, umożliwiają wykorzystanie jej do ogrzewania budynku i wody. Energia z ziemi jest więc źródłem ciepła, ale do pracy urządzeń nadal potrzebna jest energia elektryczna.

W gruntowych wymiennikach zamkniętych płyn krąży w rurach umieszczonych pod ziemią i odbiera ciepło z otoczenia. Nie oznacza to pompowania gorącej wody spod ziemi bezpośrednio do mieszkań.

Dla mieszkańca obsługa tego systemu nie oznacza nowych obowiązków. Urządzenia są wspólne dla budynku, a ich obsługą zajmuje się spółdzielnia. W chwili udzielania odpowiedzi redakcji trwały przygotowania do uruchomienia ogrzewania i szkolenie pracowników.

Ciepła woda bez piecyka. Co zyskują mieszkańcy?

Pierwszy efekt inwestycji mieszkańcy odczuwają już na co dzień.

– Zakończono wszystkie prace montażowe i od końca sierpnia dostarczana jest ciepła woda do mieszkań – przekazują przedstawiciele spółdzielni.

Przedsięwzięcie objęło podłączenie wszystkich lokali do wspólnej instalacji ciepłej wody i likwidację gazowych podgrzewaczy.

To większa wygoda, ale również usunięcie z mieszkań urządzeń, które wymagały sprawnego odprowadzania spalin i odpowiednich warunków wentylacji. Mieszkańcy nie muszą już korzystać z własnego piecyka, aby wziąć ciepły prysznic czy umyć naczynia.

Druga korzyść ma być widoczna w kosztach.

– Spodziewamy się rocznych kosztów ogrzewania w wysokości do 50 tys. zł oraz kosztów podgrzania wody po wyregulowaniu instalacji ok. 15 do 17 zł/m³ wody – zapowiadają Małgorzata Samól i Marek Sowiński.

Gdyby prognoza dotycząca ogrzewania się potwierdziła, koszty wyniosłyby mniej niż połowę wydatków z ostatniego sezonu. Na razie jest to jednak przewidywanie, a nie wynik rozliczenia.

Spółdzielnia opiera je na doświadczeniach użytkowników podobnych instalacji na Pomorzu. Rzeczywisty wynik będzie zależał między innymi od zużycia prądu, jego ceny oraz pracy systemu. Pierwszy pełny sezon grzewczy pokaże, czy oczekiwania się potwierdzą.

Tańsze ogrzewanie nie oznacza od razu rachunków niższych o połowę

Nowa instalacja kosztowała dużo, a mieszkańcy uczestniczą w jej spłacie. Dlatego spodziewanego spadku kosztów ogrzewania nie można bezpośrednio przełożyć na taką samą obniżkę wszystkich opłat.

Według informacji spółdzielni od 1 października zaliczka na zmienną część kosztów ogrzewania wynosi 3,87 zł za m² miesięcznie. Wcześniej było to 9,50 zł za m², przy czym rzeczywisty koszt po rozliczeniu wyniósł 6,49 zł za m². Do końca sezonu 2026/2027 ma pozostać opłata stała w wysokości 1,72 zł za m². Na obsługę kredytu zwiększono natomiast fundusz remontowy o 3,50 zł za m² miesięcznie.

Dla przykładowego mieszkania o powierzchni 50 m² te trzy pozycje oznaczają łącznie 454,50 zł miesięcznie. Nie jest to cały czynsz. Kwota nie obejmuje m.in. podgrzewania wody ani pozostałych opłat za mieszkanie.

Mieszkańcy mają więc płacić mniej za samo wytwarzanie ciepła, ale równocześnie finansują urządzenia, które pozwalają je uzyskać. Ostateczne oszczędności będzie można ocenić po rozliczeniu pracy instalacji.

Także zapowiadane 15–17 zł za podgrzanie metra sześciennego wody jest oczekiwanym kosztem po wyregulowaniu systemu, a nie potwierdzoną rozliczeniem stawką. Spółdzielnia planuje kwartalne rozliczenia i dostosowywanie zaliczek do wyników.

Dotacja ma odciążyć spłatę

Całe przedsięwzięcie oszacowano na około 900 tys. zł. Mniej więcej 770 tys. zł za węzeł, instalacje i odwierty oraz 130 tys. zł za roboty przygotowawcze i towarzyszące.

Podstawowe prace sfinansowano dziesięcioletnim kredytem. Spółdzielnia informuje jednak o przyznaniu około 350 tys. zł grantu OZE, który ma zmniejszyć zadłużenie. Wniosek o wypłatę został już złożony. W chwili udzielania odpowiedzi pieniądze nie były jeszcze wypłacone.

To istotne wsparcie. Program BGK umożliwia pokrycie 50 proc. kosztów netto przedsięwzięcia OZE, choć nie oznacza to sfinansowania połowy wszystkich wydatków związanych z inwestycją. Oprócz tego Zarząd rozważa dodatkowy kredyt w wysokości około 100 tys. zł na refinansowanie kosztów towarzyszących.

Pierwszy krok już wykonany. Teraz sprawdzian zimą

Spółdzielnia może dziś wskazać konkretny efekt. Powstało własne źródło ciepła, wykonano głębokie odwierty, a wspólna instalacja już dostarcza ciepłą wodę do mieszkań. Udało się też uzyskać przyznanie znaczącego dofinansowania.

Przedsięwzięciu od początku kibicował sopocki radny Adam Gil.

– Chodziło przede wszystkim o to, aby unowocześnić system ogrzewania i zmniejszyć koszty ogrzewania ponoszone przez mieszkańców. O tej inwestycji rozmawiałem z Panią Prezes już podczas naszego pierwszego spotkania na początku kadencji. Cieszę się, że te rozmowy i konsekwentne działania przyniosły konkretny efekt – mówi.

Radny podkreśla, że inwestycja jest również przykładem współpracy samorządu, ZDiZ-u i spółdzielni.

Przy budynku pozostają jeszcze prace porządkowe. Odtworzenie terenu przy ścianach zaplanowano na ten rok, a nasadzenia krzewów na wiosnę 2027 roku. W dalszych planach są fotowoltaika i magazyn energii, które miałyby pomóc ograniczać wydatki na prąd.

– Jest to pierwsza tego rodzaju inwestycja w zasobach Spółdzielni, a wszelkie decyzje co do przyjęcia podobnych rozwiązań w innych budynkach będą podejmowane po rozliczeniu okresu grzewczego 2026/2027 – wyjaśniają Małgorzata Samól i Marek Sowiński.

Dla mieszkańców najważniejsze będą jednak nie głębokość odwiertów ani moc urządzeń. Liczyć się będą ciepłe mieszkania, wygoda korzystania z wody i rachunki. Pierwszą zmianę już odczuli. Na potwierdzenie oszczędności trzeba jeszcze poczekać.