Sopot dopiął swego? Część informacji może zniknąć z publicznego dostępu

Rządowe Centrum Legislacji pracuje nad zmianami w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Nowe przepisy mają uwzględnić ograniczenia związane z bezpieczeństwem i ochroną porządku publicznego, przy jednoczesnym zachowaniu konstytucyjnego prawa do informacji. Samorządy od pewnego czasu domagają się dyskusji w tej sprawie. Wskazują na masowe wnioski zawierające setki pytań oraz żądania dotyczące danych o infrastrukturze, które w określonych przypadkach mogą mieć znaczenie dla bezpieczeństwa państwa.

::news{"type":"see-also","item":"46569"}

Samorządy chcą zmian. Rząd zapowiada nowe przepisy

Podczas posiedzenia Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego temat ponownie trafił na stół. Sekretarz komisji Marek Wójcik mówił, że urzędy są „zasypywane” wnioskami, z których część może być przygotowywana automatycznie przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji. Niektóre dokumenty zawierają po kilkaset pytań. Pojawiają się też żądania dotyczące ujęć wody, infrastruktury szpitali czy innych elementów ważnych dla funkcjonowania państwa.

Wiceprezes Rządowego Centrum Legislacji Piotr Ołdak potwierdził, że problem jest dostrzegany przez rząd. Zapowiedział skierowanie wniosku o wpis projektu nowelizacji ustawy do zespołu programowania prac rządu. Kwestia ograniczenia dostępu do części informacji ze względów bezpieczeństwa jest analizowana także przez resorty obrony narodowej, spraw wewnętrznych i spraw zagranicznych. Ołdak zaznaczył jednak, że możliwości ustawodawcy ogranicza Konstytucja RP, która określa przesłanki pozwalające ingerować w prawo dostępu do informacji.

Sopot rozpoczął dyskusję. Chodzi o granice jawności

Jednym z samorządów zabiegających o zmianę obecnych zasad jest Sopot. Miasto we wrześniu 2026 roku zainicjowało w Związku Miast Polskich dyskusję nad nowym podejściem do informacji publicznej. Propozycja zakłada dwa kierunki zmian: szersze publikowanie standardowych i bezpiecznych danych oraz stworzenie narzędzi chroniących administrację przed masowym pozyskiwaniem informacji wrażliwych. Zarząd ZMP pozytywnie odniósł się do tego pomysłu.

Samorządowcy podkreślają przy tym, że nie chodzi o całkowite ograniczenie jawności. Obywatele, media i organizacje społeczne mają zachować możliwość skutecznego kontrolowania działań administracji, ale sposób udostępniania informacji ma uwzględniać nowe zagrożenia. ZMP wskazuje m.in. na cyberataki, działania hybrydowe, sabotaż i dezinformację. Według samorządów dane dostępne publicznie mogą po połączeniu z innymi źródłami zostać wykorzystane również do celów rozpoznawczych.

RCL analizuje także orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące nadużywania prawa do informacji. W pracach nad nowelizacją mają uczestniczyć samorządy, a projekt interesuje również organizacje pozarządowe zajmujące się dostępem do informacji publicznej. Dopiero przygotowanie konkretnych przepisów pokaże, które dane nadal będą udostępniane na dotychczasowych zasadach, a wobec których mogą pojawić się dodatkowe ograniczenia.