Bałtyk rośnie w siłę. Polska staje się jednym z kluczowych graczy

Znaczenie Morza Bałtyckiego szybko rośnie. Państwa położone wokół akwenu odpowiadają za około 35 proc. zużycia energii i 37 proc. emisji w całej Unii Europejskiej, dlatego zmiany zachodzące w tym regionie mogą wpływać na europejski rynek energii i tempo transformacji gospodarczej. Bałtyk staje się jednocześnie przestrzenią produkcji energii, importu surowców i ich transportu. Coraz większego znaczenia nabierają też porty, gazociągi, terminale LNG, kable oraz infrastruktura telekomunikacyjna.

Z polskiej perspektywy to szczególnie istotna zmiana. Baltic Pipe, terminal LNG w Świnoujściu, Naftoport w Gdańsku i powstające farmy wiatrowe powodują, że coraz większa część krajowego bezpieczeństwa energetycznego jest związana właśnie z morzem. Jednocześnie polskie porty pozostają ważnym elementem handlu zagranicznego i regionalnej logistyki. Bałtyk staje się więc dla Polski jednocześnie źródłem energii, szlakiem dostaw i przestrzenią infrastruktury o strategicznym znaczeniu.

::news{"type":"see-also","item":"46361"}

Bałtyk zmienia rolę. Energia spotyka się z bezpieczeństwem

Skalę tych zmian opisuje raport „Baltic Energy Perspectives 2026. Setting the context for regional collaboration”, przygotowany przez S&P Global Energy przy udziale ORLEN-u. Dokument koncentruje się na perspektywach współpracy państw regionu w energetyce, obejmując gaz ziemny, morską energetykę wiatrową, wodór oraz wychwytywanie i magazynowanie CO2. Według autorów ograniczenie rosyjskich dostaw rurociągowych po 2022 roku odwróciło wcześniejszy układ przepływów gazu. Większą rolę zaczęły odgrywać państwa dysponujące terminalami LNG, w tym Polska, Litwa i Finlandia.

Od 2023 roku w regionie uruchomiono ponad 20 mln ton rocznych nowych zdolności importowych LNG. Kolejne około 30 mln ton pozostawało w budowie lub na etapie poprzedzającym ostateczną decyzję inwestycyjną. Terminale w Świnoujściu, Kłajpedzie, Brunsbüttel i Wilhelmshaven tworzą coraz szerszy system zaopatrzenia. Gaz może następnie trafiać do innych państw dzięki połączeniom międzysystemowym.

Polska zyskuje znaczenie. Dostawy przechodzą przez Bałtyk

Drugim źródłem, wskazującym podobne efekty, jest raport „Odporny Bałtyk. Bezpieczeństwo infrastruktury energetycznej, portowej oraz żeglugi morskiej i powietrznej”, opracowany przez Ośrodek Studiów Wschodnich im. Marka Karpia. Jego autorami są Piotr Szymański, Jacek Tarociński, Filip Rudnik i Sandra Baniak-Stachowiak. Raport analizuje znaczenie akwenu z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego, portowego, morskiego i lotniczego. Pokazuje też, jak mocno Polska jest dziś związana z infrastrukturą znajdującą się na Bałtyku i jego wybrzeżu.

W 2025 roku około 45 proc. importowanego do Polski gazu trafiało przez Baltic Pipe. Po uwzględnieniu wolumenów odbieranych przez terminal LNG w Świnoujściu udział obu kierunków sięgał około 88 proc. Niemal cały import ropy przechodzi natomiast przez Naftoport w Gdańsku. Infrastruktura służy również innym państwom, ponieważ gdański terminal realizuje dostawy także do niemieckich rafinerii.

::news{"type":"see-also","item":"34993"}

Morskie farmy wiatrowe na Bałtyku. Polska staje się rynkiem wzrostu

Kolejnym filarem zmian jest energetyka wiatrowa. S&P Global Energy prognozuje wzrost produkcji z morskich farm wiatrowych w państwach regionu z 36 TWh w 2025 roku do 167 TWh w 2040 roku. Duża część tego przyrostu ma pochodzić z nowych inwestycji w Polsce. Kraj został wskazany jako jeden z najważniejszych rozwijających się rynków offshore nad Bałtykiem.

Potencjalna korzyść dla Polski wykracza poza samą produkcję energii. Według OSW rozwój energetyki wiatrowej na Bałtyku mógłby pod koniec kolejnej dekady pokrywać do jednej trzeciej krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną. Projekty nadal napotykają jednak bariery związane z finansowaniem, przyłączeniami do sieci i łańcuchami dostaw. S&P Global Energy podaje, że koszt wytwarzania energii z offshore wzrósł w regionie między 2023 a 2026 rokiem o 40 proc.

Porty wzmacniają pozycję. Handel w Polsce łączy się z logistyką strategiczną

Znaczenie Bałtyku nie ogranicza się do energetyki. Polskie porty w Gdańsku, Gdyni oraz Szczecinie i Świnoujściu są elementami europejskich korytarzy transportowych i odpowiadają za ponad 40 proc. wartości polskiego handlu zagranicznego. Obsługują towary, paliwa oraz surowce. Są też wykorzystywane w logistyce wojskowej na wschodniej flance NATO.

Skala przeładunków pokazuje gospodarcze znaczenie regionu. W 2025 roku porty bałtyckie, bez rosyjskich, obsłużyły 641 mln ton ładunków masowych oraz ponad 10 mln TEU ładunków skonteneryzowanych. Gdańsk pozostaje jednym z największych portów regionu, a Baltic Hub wraz z Gdynią obsługuje ponad 90 proc. polskiego rynku kontenerowego. Jednocześnie Naftoport pokrywa potrzeby polskich rafinerii grupy ORLEN i dostarcza ropę także do rafinerii w Schwedt.

::news{"type":"see-also","item":"45548"}

Region bałtycki szuka nowych możliwości. Wodór i CO2 wymagają współpracy

Bałtyk może odegrać rolę również w kolejnych etapach transformacji energetycznej. S&P Global Energy wskazuje na duże różnice w kosztach produkcji odnawialnego wodoru między państwami regionu. Finlandia i Szwecja mają pod tym względem korzystniejsze warunki niż Polska i Niemcy. Jednym z analizowanych projektów jest około tysiąckilometrowy Baltic Sea Hydrogen Collector, który miałby połączyć Finlandię z Niemcami.

Podobny regionalny charakter może mieć transport i składowanie CO2. Źródła emisji z przemysłu stalowego, cementowego, chemicznego i rafineryjnego są rozproszone, dlatego wspólna infrastruktura może zmieniać ekonomikę takich projektów. Analiza S&P Global Energy wskazuje, że przy dużej skali transport CO2 rurociągami do magazynów pod Bałtykiem może być tańszy niż kierowanie go nad Morze Północne. ORLEN Petrobaltic wraz z partnerami analizuje przy tym dwa bałtyckie złoża pod kątem możliwości magazynowania do 4 mln ton CO2 rocznie.

Rosnąca koncentracja infrastruktury oznacza jednocześnie, że gospodarcze znaczenie Bałtyku będzie coraz silniej związane z jego odpornością. Kable, gazociągi, terminale, porty i farmy wiatrowe tworzą system, którego elementy coraz częściej obsługują więcej niż jedno państwo. Dla Polski oznacza to, że pozycja nad Bałtykiem będzie zależała zarówno od kolejnych inwestycji, jak i od zdolności do ochrony i utrzymania infrastruktury, przez którą płyną energia, surowce i towary.