Czy Sopot jest zdrowym miastem? W jednej kategorii nie ma sobie równych

Jeszcze rok temu Sopot był liderem Indeksu Zdrowych Miast wśród ośrodków liczących do 300 tys. mieszkańców. W edycji 2026 zajął 8. miejsce z wynikiem 56 punktów. Sama pozycja w tabeli nie pokazuje jednak całego obrazu. Sopot ponownie został najlepszym miastem w Polsce pod względem mieszkalnictwa, zajął 2. miejsce w edukacji i 3. w środowisku. Tegoroczny wynik trzeba też interpretować ostrożnie, ponieważ zmieniła się metodologia jednego z najważniejszych obszarów indeksu.

Nagrody w piątej, jubileuszowej edycji Indeksu Zdrowych Miast wręczono 17 września w Warszawie podczas gali towarzyszącej Kongresowi Zdrowe Miasta. Sopot reprezentowała prezydentka Magdalena Czarzyńska-Jachim, która była również jedną z prelegentek wydarzenia. W programie znalazło się jej wystąpienie „Czy polskie miasta są gotowe na starość? Przykład Sopotu”. Temat szczególnie mocno koresponduje z tegorocznym raportem – Sopot pozostaje miastem o najwyższej medianie wieku mieszkańców spośród wszystkich 66 analizowanych ośrodków.

Prezydentka Sopotu uczestniczyła również w Panelu Prezydentów „Jak tworzyć zdrowe miasto?”, poświęconym temu, jak miejskie strategie, polityki i konkretne działania samorządów przekładają się na zdrowie oraz jakość życia mieszkańców. Do rozmowy zaproszono przedstawicieli miast, które osiągały wysokie wyniki w poprzednich edycjach Indeksu Zdrowych Miast.

Sopot ósmy wśród miast do 300 tys. mieszkańców

Indeks obejmuje wszystkie 66 polskich miast na prawach powiatu. Wyniki rankingu głównego prezentowane są w dwóch grupach: miast powyżej oraz poniżej 300 tys. mieszkańców. Sopot jest najmniejszym miastem uwzględnionym w badaniu - raport podaje 31,2 tys. mieszkańców.

W grupie mniejszych miast najlepszy wynik w 2026 roku osiągnęła Bielsko-Biała - 67,4 pkt, przed Rzeszowem i Białymstokiem. Sopot zdobył 56 pkt i zajął 8. miejsce, za Tychami, a przed Skierniewicami. W poprzedniej edycji był zwycięzcą tej grupy.

Spadku z pierwszego na ósme miejsce nie można jednak traktować jako prostego dowodu na pogorszenie warunków życia w Sopocie. W edycji 2026 zmienił się sposób oceniania jednego z najważniejszych obszarów indeksu, co miało wpływ na wyniki całego zestawienia.

Sopot ponownie najlepszy w Polsce pod względem mieszkalnictwa

Najmocniejszym obszarem Sopotu pozostaje mieszkalnictwo. Kurort ponownie zajął w tej kategorii 1. miejsce wśród wszystkich 66 analizowanych miast.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że Sopot ma największy wskaźnik zasobów mieszkaniowych w przeliczeniu na 1000 mieszkańców. Przy ocenie brane są pod uwagę również m.in. zasoby komunalne i TBS, wydatki na gospodarkę mieszkaniową, remonty mieszkań komunalnych, pustostany, dostęp do kanalizacji czy liczba osób oczekujących na najem socjalny.

W tegorocznym zestawieniu za Sopotem znalazły się Gliwice i Krosno.

Drugie miejsce w edukacji. Sopot w krajowej czołówce egzaminów

Bardzo dobry wynik Sopot osiągnął także w edukacji. Miasto zajęło 2. miejsce w Polsce, ustępując jedynie Krakowowi.

Na pozycję w tej kategorii wpływają m.in. wyniki egzaminu ósmoklasisty i matur z języka polskiego oraz matematyki, dostępność edukacji przedszkolnej i odsetek dzieci, na które przysługuje zasiłek rodzinny.

Raport wskazuje, że Kraków, Warszawa i Sopot od kolejnych edycji utrzymują się w czołówce wyników egzaminu ósmoklasisty. W 2025 roku Sopot znalazł się także w pierwszej trójce miast pod względem wyników matur zarówno z języka polskiego, jak i matematyki.

Trzecie miejsce za środowisko

Sopot pozostał również w ścisłej krajowej czołówce pod względem środowiska. Zajął 3. miejsce w Polsce - za Olsztynem i Poznaniem. Co ciekawe, ta sama trójka utrzymała się na czele kategorii względem poprzedniej edycji.

W tym obszarze analizowane są m.in. stężenia PM10 i dwutlenku azotu, emisje przemysłowe, oczyszczanie ścieków, selektywna zbiórka odpadów, powierzchnia terenów zielonych, drogi rowerowe oraz dostępność transportu zbiorowego.

Sopot znalazł się więc na podium w trzech z ośmiu głównych obszarów indeksu: jest pierwszy w mieszkalnictwie, drugi w edukacji i trzeci w środowisku.

Siódme miejsce za infrastrukturę

Dobrze oceniona została także sopocka infrastruktura. Miasto zajęło w tej kategorii 7. miejsce w Polsce.

W tegorocznej edycji duże znaczenie miały dostępność i częstotliwość transportu publicznego, możliwość dotarcia pieszo do podstawowych usług i terenów rekreacyjnych, dostępność sieci rowerowej, bezpieczeństwo na drogach oraz koszty komunikacji miejskiej.

Autorzy raportu wymieniają Sopot także wśród miast z najniższymi cenami imiennych biletów miesięcznych po uwzględnieniu siły nabywczej mieszkańców.

Demografia pozostaje wyzwaniem

Znacznie gorzej Sopot wypada pod względem demografii. Raport wskazuje, że mieszkańcy Sopotu pozostają najstarszą populacją spośród wszystkich analizowanych miast.

Mediana wieku wynosi już 49,3 roku, podczas gdy w poprzedniej edycji było to 48,8 roku. Oznacza to, że połowa mieszkańców Sopotu ma co najmniej 49,3 roku.

Sopot nie znalazł się w pierwszej dziesiątce kategorii Ludność i pokolenia, podobnie jak w obszarach Zdrowie, Usługi komunalne i społeczne oraz Przestrzeń. Sam raport nie pozwala jednak dokładnie określić, w jakim stopniu każdy z tych obszarów odpowiada za końcowe 8. miejsce miasta w swojej grupie.

„Zdrowie” nie oznacza stanu zdrowia mieszkańców

Przy interpretacji wyników ważne jest jeszcze jedno zastrzeżenie. Kategoria nazwana „Zdrowie” nie jest rankingiem stanu zdrowia mieszkańców. Nie ocenia bezpośrednio jakości leczenia ani dostępności świadczeń finansowanych przez NFZ.

W tym obszarze badane są przede wszystkim działania samorządów związane z profilaktyką i promocją zdrowia oraz wybrane elementy lokalnego otoczenia, na które miasto może wpływać.

To szczególnie istotne, ponieważ właśnie „Zdrowie” ma największą wagę w całym indeksie - 32,9 proc. Drugim najważniejszym obszarem jest środowisko z wagą 22,1 proc. Tymczasem edukacja, w której Sopot zajmuje drugie miejsce, odpowiada za 5,4 proc. końcowego wyniku.

W 2026 roku zmieniły się zasady oceny zdrowia

W tegorocznej edycji właśnie w obszarze „Zdrowie” wprowadzono istotne zmiany. Oprócz wydatków i liczby działań prozdrowotnych zaczęto uwzględniać ich zasięg oraz dwa wskaźniki związane z dostępnością alkoholu.

Autorzy indeksu sami podkreślają, że część tegorocznych awansów i spadków wynika ze zmiany sposobu pomiaru, a nie wyłącznie ze zmiany sytuacji w poszczególnych miastach.

W przypadku turystycznego Sopotu interesujące jest także zastrzeżenie dotyczące wpływów z opłat związanych ze sprzedażą alkoholu. Raport wyraźnie zaznacza, że nie są one bezpośrednią miarą spożycia alkoholu przez mieszkańców. Mogą zależeć m.in. od sprzedaży osobom przyjezdnym oraz turystycznej i usługowej funkcji miasta.

Nie oznacza to jednak, że właśnie ten wskaźnik odpowiada za spadek Sopotu w rankingu. Opublikowane dane nie pozwalają wyciągnąć takiego wniosku.

Sopot stracił pozycję lidera, ale nadal ma bardzo mocne strony

Tegoroczny Indeks Zdrowych Miast pokazuje więc bardziej złożony obraz niż samo ósme miejsce w tabeli. Sopot nie obronił pozycji lidera swojej grupy, ale pozostaje najlepszym miastem w Polsce pod względem mieszkalnictwa, jest drugi w edukacji i trzeci w środowisku.

Jednocześnie raport pokazuje wyzwania, szczególnie związane z demografią. Wynik 2026 warto więc traktować przede wszystkim jako diagnozę mocnych i słabszych stron miasta, a nie prostą odpowiedź na pytanie, czy w Sopocie żyje się dziś lepiej lub gorzej niż rok temu. Sami autorzy indeksu podkreślają, że bardziej użyteczny od samej pozycji końcowej jest profil miasta w poszczególnych obszarach.

::news{"type":"see-also","item":"44477"}