Zaczęło się od dziwnego ptaka w sopockim ogrodzie. Tak narodziły się Sopotaki

Niepozorny, nieco potargany ptak zauważony zimą w ogrodzie sopockiej willi stał się początkiem historii, która trwa do dziś. Per Oscar Gustav Dahlberg, szwedzki artysta od lat związany z Sopotem, przeniósł go najpierw na papier, a później do świata rzeźby, książek i wystaw. Tak narodziły się Sopotaki – fantastyczne stworzenia mocno związane z miastem i wyobraźnią ich twórcy.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

Szwedzki artysta związany z Sopotem

Per Oscar Gustav Dahlberg urodził się 7 lipca 1953 roku w szwedzkiej miejscowości Torshälla. W latach 1974–1975 studiował w Eskilstunie, następnie przez trzy lata kształcił się w zakresie grafiki na Cambridge School of Art, a później przez sześć lat w Royal College of Art w Londynie, gdzie uzyskał stopień doktora.

Artysta zajmuje się nie tylko grafiką. Tworzy również rzeźby, maluje tkaniny, przygotowuje realizacje audiowizualne, filmy reklamowe oraz animacje. Swoje życie związał m.in. z Sopotem i Paryżem.

Sopot zajmuje szczególne miejsce w jego twórczości. Miasto wielokrotnie trafiało na jego rysunki, ale nie jako wiernie odwzorowany fragment rzeczywistości. Charakterystyczna architektura w pracach Pera Gustava Dahlberga wygina się, faluje i nabiera niemal baśniowego charakteru. Jego rysunki architektoniczne stały się również jednym ze źródeł inspiracji dla projektantów Krzywego Domku przy ul. Bohaterów Monte Cassino 53.

Sopotaki narodziły się zimą

Historia Sopotaków zaczęła się jednak nie od architektury, lecz od ptaka. W relacji przekazanej naszej redakcji artysta wspomina, że wiele lat temu pracował nad szkicami do swojej książki o Sopocie. Była zima. W ogrodzie willi przy ul. Władysława IV jego uwagę zwrócił osobliwy, nieco potargany przedstawiciel rodziny krukowatych.

Jak opowiada Per Gustav Dahlberg, działo się to przy Willi Hestia. Artysta zwraca przy tym uwagę, że było to miejsce związane również z realizacją filmu „Do widzenia, do jutra”, w którym wystąpił Zbigniew Cybulski.

Dziwnie wyglądający ptak trafił na kartkę papieru, ale szybko okazało się, że został z artystą na znacznie dłużej. Twórca Sopotaków wspomina, że stworzenie zapadło mu nie tylko w pamięć, lecz także w serce i z czasem stało się ważną częścią jego twórczości.

Ptak pojawił się na jednej ze stron pierwszego wydania książki artysty poświęconej Sopotowi. Później urósł. Jego wizerunek został powiększony do około metrowego formatu i pokazany podczas wystawy „Sopot w rysunkach” w Sali Rajskiego. Następnie pojawił się również w Kawiarecie.

Skąd właściwie wzięła się nazwa „Sopotak”?

W tym samym czasie w pracowni Pera Gustava Dahlberga zaczęły powstawać rzeźbione figurki fantastycznych ptaków. Pojawiła się również ich nazwa. Artysta wiąże ją z grą słów „Sopot – ptak – tak” oraz inicjałami swojej żony – „AK”. Tak narodził się Sopotak.

To autorska, fantastyczna postać, której początek twórca wiąże z obserwacją prawdziwego ptaka w sopockim ogrodzie. Z czasem jeden Sopotak przerodził się w cały świat kolejnych Sopotaków.

Z pracowni ruszyły w świat

Sopotaki zaczęły pojawiać się w kolejnych miejscach. Jak relacjonuje ich twórca, były prezentowane m.in. w sopockiej kawiarni Pod Psią i Kocią Łapą, a także w barze i restauracji Monte Eco. Później trafiły znacznie dalej.

Per Gustav Dahlberg wspomina, że prywatny kolekcjoner z Brukseli zamówił najmniejszą i największą możliwą rzeźbioną figurkę Sopotaka, a także kilka prac w pośrednich rozmiarach. Artysta mówi również o pisemnych pozdrowieniach skierowanych do Sopotaków przez francuskiego attaché kulturalnego w Brukseli.

Sopotaki były także wielokrotnie prezentowane w Paryżu. Według relacji artysty ich historia spotkała się również z zainteresowaniem mer Paryża Anne Hidalgo. Per Gustav Dahlberg wspomina o podpisanym przez nią liście, w którym wyraziła zadowolenie z powstania ilustrowanej książki „Sopotaki Babimobilon” oraz odniosła się do problemów związanych z ruchem miejskim. Twórca mówi także o swoim osobistym spotkaniu z mer francuskiej stolicy.

Sopotaki dostały własną opowieść

Z czasem fantastyczne ptaki przestały być wyłącznie bohaterami rysunków i rzeźb. Powstała książka „Sopotaki Babimobilon” – rodzinna opowieść z morałem. Artysta zapewnia, że gotowych jest znacznie więcej historii z Sopotakami, choć nie trafiły one jeszcze do druku. Jednym z kolejnych planowanych tytułów ma być „SkriskoSlisko Lodowisko”. Poza tym Sopotaki nadal pojawiają się także w bieżącej twórczości Pera Gustava Dahlberga – jako malowane i drukowane obrazy oraz rzeźbione figury.

Od Sopotu aż po szwedzkie dachy

Świat Sopotaków dotarł również do rodzinnej Szwecji artysty. Per Gustav Dahlberg połączył swoje fantastyczne ptaki z formą tradycyjnych metalowych wiatrowskazów. W swoich opowieściach przywołuje przy tym m.in. słynny średniowieczny wiatrowskaz z Söderala wykonany z pozłacanego brązu, który – jak opisuje – pierwotnie zdobił łódź wikingów, a później przez stulecia znajdował się w kościelnej miejscowości w Hälsingland.

Wiatrowskazy przedstawiające Sopotaki powstały jednak współcześnie. Zostały wykonane z metalu w Polsce, a następnie wysłane do prywatnych klientów posiadających domy w Szwecji. Dzięki temu stworzone w Sopocie fantastyczne ptaki znalazły swoje miejsce na dachach pośród szwedzkich krajobrazów.

Per Gustav Dahlberg wspomina między innymi o Sopotaku umieszczonym na kalenicy domu w Värmlandzie – krainie silnie kojarzonej ze szwedzką noblistką Selmą Lagerlöf. Artysta przywołuje również realizacje, które trafiły na tereny przypominające krajobrazy prowincji Västergötland i Närke, położonych między wielkimi jeziorami Vänern i Vättern.

To właśnie szwedzki krajobraz staje się w tej opowieści naturalnym tłem dla fantastycznych ptaków. Sopotaki stoją ponad dachami i ogrodami, pełniąc funkcję wiatrowskazów, a jednocześnie przenosząc do Szwecji fragment świata stworzonego przez artystę w Sopocie.

Per Gustav Dahlberg podkreśla, że opowieść ta nie jest fragmentem dawnej legendy, wiersza ani szwedzkiej baśni. Dotyczy rzeczywistych Sopotaków-wiatrowskazów, które zostały wykonane w Polsce i trafiły do prywatnych właścicieli domów w Szwecji. W ten sposób twórczość artysty symbolicznie połączyła dwa ważne dla niego miejsca – Sopot i jego rodzinną Szwecję.

Sopotaki wciąż wracają do miasta, w którym powstały

Choć historia zaczęła się od jednego zimowego szkicu, Sopotaki od dawna nie mieszczą się już na pojedynczej kartce papieru. Pojawiały się na wystawach, w książce, rzeźbach, sopockich lokalach i pracach prezentowanych poza Polską.

Jednym z ich najnowszych śladów w przestrzeni miasta jest mural na nowym budynku mieszkalnym przy ul. 3 Maja, nawiązujący do znajdującego się w tej okolicy młyna. Na pracy Pera Gustava Dahlberga centralne miejsce zajmuje wielkie drewniane koło młyńskie, któremu towarzyszy charakterystyczna, fantazyjnie wygięta architektura oraz kilka kolorowych Sopotaków. Ptaki unoszą się nad kołem i pojawiają się wokół niego, dzięki czemu cała kompozycja przypomina ilustrację przeniesioną wprost ze świata stworzonego przez artystę.

Mural łączy lokalny motyw młyna z najbardziej charakterystycznymi elementami twórczości Pera Gustava Dahlberga – fantazyjną architekturą, intensywnymi barwami i Sopotakami. To kolejny przykład tego, jak postacie, które wiele lat temu narodziły się na papierze, zaczęły pojawiać się w rzeczywistej przestrzeni Sopotu.

Sopotaki pojawiają się także na wystawie ogrodowej artysty – zarówno na pracach malowanych i drukowanych, jak i w formie rzeźbionych figur.

Początek tej historii pozostaje jednak niezwykle prosty. Sopot, zima, ogród przy ul. Władysława IV i dziwny ptak, którego artysta postanowił narysować. Trudno było wtedy przewidzieć, że przypadkowe spotkanie stanie się początkiem całego fantastycznego świata. Świata, który Per Gustav Dahlberg rozwija od lat i który otrzymał nazwę nierozerwalnie związaną z miastem – Sopotaki.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

::news{"type":"see-also","item":"46043"}