Co z małżeństwami jednopłciowymi w Sopocie? Nowe zasady weszły w życie

Jeszcze kilka miesięcy temu sopocki magistrat wskazywał na problemy prawne i techniczne związane z wpisywaniem do polskiego rejestru zagranicznych aktów małżeństw osób tej samej płci. Dziś sytuacja wygląda inaczej. Od 23 sierpnia obowiązują nowe wzory dokumentów, które ujednoliciły sposób dokonywania takich transkrypcji. W Gdańsku przeprowadzono już pierwsze wpisy, w Gdyni są wnioski. W Sopocie na razie żadnego nie złożono, ale urząd deklaruje gotowość do ich przyjmowania i rozpatrywania.

23 sierpnia 2026 roku weszło w życie rozporządzenie ministra cyfryzacji zmieniające wzory dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego. Nowe rozwiązania pozwalają urzędom prawidłowo odwzorować w polskich dokumentach dane małżonków tej samej płci zawarte w zagranicznym akcie małżeństwa.

W Sopocie na razie nie pojawiła się jeszcze pierwsza taka sprawa.

– Do tej pory do sopockiego Urzędu Stanu Cywilnego nie wpłynęły wnioski o transkrypcję zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci. Urząd jest jednak gotowy na ich przyjęcie, formularz wniosku został dostosowany do wymogów rozporządzenia – informował Marek Niziołek z sopockiego magistratu, cytowany przez portal trojmiasto.pl.

Oznacza to, że sopocki USC jest obecnie przygotowany do przyjmowania i rozpatrywania takich wniosków. Każda sprawa będzie jednak oceniana indywidualnie.

Jeszcze wiosną Sopot wskazywał na przeszkody

Temat nie jest w Sopocie nowy. Wiosną na łamach Dzień Dobry Sopot opisywaliśmy interpelację radnej Barbary Brzezickiej, która pytała prezydentkę miasta o możliwość transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych. W odpowiedzi z 7 maja Magdalena Czarzyńska-Jachim wskazywała m.in. na niedostosowanie wzorów dokumentów i Systemu Rejestrów Państwowych do takich przypadków.

Kilka tygodni później sytuacja zaczęła się zmieniać. 22 maja ogłoszono nowe rozporządzenie, przewidując trzymiesięczny okres na dostosowanie systemów. Wówczas prezydentka Sopotu zapowiadała, że po wejściu nowych rozwiązań w życie urząd będzie mógł obsługiwać takie sprawy. Ten etap właśnie się zakończył.

Nie oznacza to jednak, że dopiero od 23 sierpnia transkrypcja stała się w Polsce prawnie możliwa. Przełom nastąpił wcześniej na skutek orzecznictwa sądów, a pierwszej transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci dokonano w Warszawie już w maju 2026 roku. Nowe przepisy przede wszystkim usunęły część problemów technicznych i stworzyły jednolite wzory dokumentów dla urzędów w całym kraju.

Co właściwie zmieniło się 23 sierpnia?

Zmiana nie oznacza wprowadzenia możliwości zawierania małżeństw jednopłciowych w Polsce. Polskie przepisy nadal nie przewidują ślubu dwóch osób tej samej płci przed polskim urzędnikiem. Nowe regulacje dotyczą osób, które legalnie zawarły małżeństwo za granicą i chcą przenieść zagraniczny akt stanu cywilnego do polskiego rejestru.

W nowych wzorach dokumentów obok danych każdej z osób może zostać odpowiednio wskazana płeć – kobieta albo mężczyzna. W praktyce umożliwia to prawidłowe sporządzenie dokumentu zarówno dla małżeństwa kobiety i mężczyzny, jak i dwóch kobiet czy dwóch mężczyzn. Nie są to więc trzy odrębne rodzaje aktów, lecz jeden system pozwalający poprawnie odwzorować dane znajdujące się w zagranicznym dokumencie.

Ważny wyrok NSA zapadł już w marcu

Istotnym momentem w tej sprawie był wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2026 roku w sprawie II OSK 216/21. NSA zobowiązał wówczas kierownika warszawskiego USC do dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez dwie osoby tej samej płci. Sąd wskazał przy tym, że problemy techniczne systemu nie mogą być wystarczającym powodem odmowy wykonania takiej czynności.

W konsekwencji 14 maja 2026 roku w Warszawie dokonano pierwszej takiej transkrypcji, a więc ponad trzy miesiące przed wejściem w życie nowych wzorów dokumentów.

Kolejne ważne rozstrzygnięcia NSA zapadły 7 maja. Sąd uznał wówczas, że transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci nie jest sama w sobie sprzeczna z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego. Jednocześnie sąd podkreślił, że wpisanie takiego aktu do rejestru nie oznacza wprowadzenia małżeństw jednopłciowych do polskiego prawa rodzinnego.

Wcześniej wypowiedział się TSUE

Podstawą dalszych zmian było także orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 25 listopada 2025 roku TSUE wydał wyrok w sprawie C-713/23, dotyczącej dwóch obywateli Polski, którzy zawarli małżeństwo w Niemczech.

Trybunał uznał, że w sytuacji objętej prawem unijnym państwo członkowskie nie może odmówić uznania małżeństwa osób tej samej płci legalnie zawartego w innym państwie UE, jeżeli prowadziłoby to do naruszenia praw wynikających ze swobody przemieszczania się i pobytu. Jeżeli transkrypcja jest w danym państwie sposobem zapewniającym takie uznanie, nie może ona być wykluczana wyłącznie dlatego, że małżonkowie są tej samej płci.

TSUE zaznaczył przy tym wyraźnie, że wyrok nie nakłada na Polskę obowiązku wprowadzenia możliwości zawierania małżeństw jednopłciowych na jej terytorium.

Spór prawny jednak się nie zakończył

Sytuację komplikuje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 28 lipca 2026 roku. W sprawie U 2/26 TK zakwestionował rozporządzenie ministra cyfryzacji w zakresie, w jakim umożliwia ono wydawanie dokumentów dotyczących zawartych za granicą związków osób tej samej płci. Trybunał uznał te rozwiązania za niezgodne z art. 92 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji.

Stanowisko TK spotkało się jednak ze sprzeciwem przedstawicieli rządu. Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zakwestionował zarówno rozstrzygnięcie, jak i status obecnego Trybunału Konstytucyjnego.

Mimo lipcowego wyroku rozporządzenie weszło w życie 23 sierpnia i pozostaje stosowane przez urzędy. Spór prawny nie jest więc definitywnie zamknięty i może jeszcze prowadzić do kolejnych postępowań przed sądami.

Różnice w podejściu widać już pomiędzy samorządami. Burmistrz Zakopanego Łukasz Filipowicz zapowiedział, że tamtejszy USC będzie przyjmował wnioski, ale w sprawach dotyczących małżeństw osób tej samej płci urząd zamierza wydawać decyzje odmowne. Takie rozstrzygnięcia mogą następnie zostać zaskarżone do sądu administracyjnego.

::news{"type":"see-also","item":"45386"}