Był wizytówką dawnego Sopotu! Wojna zakończyła jego historię

Każdego dnia przechodzą tędy mieszkańcy i turyści, ale niewielu zdaje sobie sprawę, jak bardzo zmienił się ten fragment miasta. Na rogu dzisiejszych ulic Bohaterów Monte Cassino i Grunwaldzkiej stał niegdyś jeden z najbardziej luksusowych hoteli kurortu. Miał restauracje, cukiernię, fryzjera i aptekę. Przetrwał niemal pół wieku, zmieniał właścicieli, nazwę i wygląd, aż wojna zakończyła jego historię. Dziś w miejskim krajobrazie nie pozostał po nim właściwie żaden ślad.

Autorem projektu był Wilhelm Lippke, architekt mocno związany z rozwojem dawnego Sopotu. Hotel Werminghoff był jednym z najbardziej nowoczesnych i reprezentacyjnych obiektów hotelowych kurortu przełomu XIX i XX wieku.

Jego lokalizacja nie była przypadkowa. Budynek znajdował się przy jednej z najważniejszych tras prowadzących w stronę morza i zakładu kąpielowego. Dla wielu przyjezdnych musiał być jednym z pierwszych sygnałów, że trafili do kurortu aspirującego do europejskiej ligi.

Hugo Werminghoff wiedział, czego potrzebuje rozwijający się kurort

Nazwa hotelu pochodziła od nazwiska Hugona Werminghoffa, jednego z najbardziej znanych hotelarzy przedwojennego Sopotu. Pochodzący z Herne w Nadrenii Werminghoff pojawił się w Sopocie w 1881 roku. Najpierw związał się z Hotelem Plażowym, a następnie konsekwentnie rozwijał działalność w coraz atrakcyjniejszych częściach miejscowości.

W latach 1885–1887 nabywał parcele przy narożniku dzisiejszych ulic Grunwaldzkiej i Bohaterów Monte Cassino. Wcześniej działały tam m.in. restauracja i sklep kolonialny. Starsza zabudowa ostatecznie ustąpiła miejsca nowemu, znacznie bardziej reprezentacyjnemu hotelowi. 

Werminghoff na jednym przedsięwzięciu nie poprzestał. Prowadził kolejne hotele, restauracje i winiarnie, a później związał się również z Hotelem Metropol. Angażował się także w życie publiczne Sopotu. Był radnym, a od 1902 roku członkiem władz miejskich. Nie był więc jedynie przedsiębiorcą korzystającym z rosnącej popularności kurortu. Należał do ludzi, którzy ten rozwój współtworzyli.

W tle pojawia się Edward Herbst

Historia Hotelu Werminghoff łączy się również z nazwiskiem Edwarda Herbsta, łódzkiego przemysłowca i jednego z najzamożniejszych ludzi związanych z ówczesnym Sopotem. Jak wynika z ustaleń Hanny Domańskiej, Herbst odegrał istotną rolę w finansowaniu przedsięwzięcia. Udzielał Werminghoffowi pożyczek w latach 1896–1898, a następnie ponownie w 1911 roku.

Pokazuje to skalę inwestycji. Wybudowanie reprezentacyjnego hotelu przy jednej z najważniejszych ulic rozwijającego się kurortu wymagało nie tylko dobrego pomysłu, ale również dużego kapitału.

Wieżyczka, restauracje, cukiernia i apteka

Pierwotnego Hotelu Werminghoff trudno było nie zauważyć. Trzykondygnacyjny budynek wyróżniał się narożnym wykuszem przypominającym wieżyczkę, a poniżej znajdowało się wejście do restauracji. Sam obiekt był jednak czymś więcej niż miejscem oferującym noclegi.

Od strony dawnej Südstrasse znajdowały się główne wejście do hotelu oraz restauracja. Od Seestrasse działały w różnych okresach druga restauracja, cukiernia, zakład fryzjerski i apteka, a część pomieszczeń przeznaczono również na mieszkania. Był to więc niewielki miejski kompleks, w którym hotelarstwo mieszało się z gastronomią, handlem i usługami.

Przez lata Werminghoff uchodził za jeden z najbardziej luksusowych hoteli Sopotu. Dopiero otwarty w 1927 roku Kasino Hotel, czyli dzisiejszy Grand Hotel, wyznaczył w kurorcie nowy poziom hotelowego przepychu.

Hotel sprzedany za 760 tysięcy marek

W 1911 roku Hugo Werminghoff sprzedał swój najbardziej znany hotel. I właśnie w tym miejscu historia okazuje się ciekawsza, niż wynika z wielu współczesnych skrótowych opisów.

Ówczesna prasa informowała, że hotel wraz z restauracją, sąsiednią dużą cukiernią oraz wyposażeniem został sprzedany za 760 tys. marek. Jako nabywców wymieniano Bruna Heese oraz Arthura Schreibera, kucharza z Gdańska. W późniejszych opracowaniach najczęściej pojawia się już przede wszystkim nazwisko Heese, jednak prasowa relacja z 1911 roku wskazuje, że przy transakcji uczestniczył również Schreiber.

W kolejnych latach budynek zmieniał charakter i najemców. W latach 20. XX wieku pod numerem 66 działał Palast Hotel, związany ze spółką Kaiserhof. Od strony dawnej ulicy Południowej pojawiły się natomiast sklepy tekstylne, delikatesy oraz restauracja Zur Huette. Ten sam narożnik w ciągu kilkudziesięciu lat mieścił więc hotel, restauracje, sklepy, usługi i mieszkania, zmieniając się razem z całym Sopotem.

W latach 30. hotel trudno było poznać

Kolejny ważny rozdział rozpoczął się w 1934 roku, kiedy hotel otrzymał nazwę Vorbach. Niedługo później budynek przeszedł gruntowną modernizację. W połowie lat 30., najczęściej datowaną na lata 1935–1936, architekt Henry Brettschneider nadał obiektowi nowoczesną formę. Hotel został także podwyższony o poddasze, na którym urządzono kolejne pokoje dla gości.

Zniknęła część dekoracyjności kojarzonej z architekturą końca XIX wieku. Dla mieszkańców pamiętających wcześniejszy wygląd obiektu zmiana musiała być ogromna. Ten sam hotel, znany ze starych pocztówek z charakterystyczną wieżyczką, zaczął wyglądać jak budynek z zupełnie innej epoki.

Rok 1945 przesądził o jego losie

Ostatni rozdział historii hotelu przypadł na końcówkę II wojny światowej. Wiosną 1945 roku budynek został poważnie zniszczony. Jedno z archiwalnych opracowań poświęconych obiektowi podaje, że w marcu hotel spłonął w wyniku podpalenia przez Armię Czerwoną. Inne materiały opisują wydarzenia ostrożniej, wskazując na uszkodzenie budynku i jego późniejsze popadanie w ruinę.

Dlatego pewne jest przede wszystkim jedno. Hotel po wojnie nie odzyskał już dawnej świetności. Ruiny pozostały na swoim miejscu jeszcze przez kilka lat. W 1951 roku zniszczony budynek ostatecznie rozebrano. W ten sposób z centrum Sopotu zniknął obiekt, który przez blisko pół wieku był świadkiem przemiany miejscowości z XIX-wiecznego kąpieliska w jeden z najbardziej znanych nadbałtyckich kurortów.

Nowe pokolenia poznały to miejsce jako Algę

Historia narożnika nie skończyła się wraz z rozbiórką hotelu. W 1960 roku na części dawnej parceli powstał pawilon baru Alga. Modernistyczny obiekt z czasem sam stał się jednym z charakterystycznych punktów centrum Sopotu i miejscem dobrze znanym kolejnym pokoleniom mieszkańców.

Zmiana była niemal symboliczna. Tam, gdzie przed wojną funkcjonował luksusowy hotel, powojenny Sopot otrzymał zupełnie inną architekturę i zupełnie inne miejsce spotkań. To właśnie dlatego spacerując dziś tą częścią miasta tak trudno odnaleźć jakikolwiek czytelny ślad po Werminghoffie.

To samo miejsce, zupełnie inne miasto

Stare fotografie i pocztówki pokazują Sopot, który wydaje się jednocześnie znajomy i obcy. Rozpoznajemy przebieg ulic, kierunek prowadzący ku morzu czy charakterystyczne punkty centrum. Wystarczy jednak spojrzeć na zabudowę, aby zobaczyć zupełnie inne miasto.

Hotel Werminghoff był jednym z obiektów, które współtworzyły obraz Sopotu w okresie jego najbardziej dynamicznego rozwoju. Przez dziesięciolecia zmieniał właścicieli, nazwę, wygląd i funkcje. W końcu zniknął całkowicie. Dziś można przejść przez to miejsce i nawet nie podejrzewać, że ponad sto lat temu nad narożnikiem górowała hotelowa wieżyczka, a za drzwiami działały restauracje, cukiernia, fryzjer i apteka.

To jeden z tych fragmentów historii Sopotu, które najlepiej pokazują, że pod współczesnym miastem wciąż kryje się drugie, zapisane już niemal wyłącznie na starych fotografiach, pocztówkach i w archiwach.

Przy opracowaniu wykorzystano m.in. publikację Hanny Domańskiej „Opowieści Sopockich Kamienic” (2005), materiały projektu „Sopocianie” Muzeum Sopotu, archiwalne opracowania dotyczące Hotelu Werminghoff oraz prasowe informacje z 1911 roku dotyczące sprzedaży obiektu.

::news{"type":"see-also","item":"45110"}