Co dalej z zabytkowymi willami w Sopocie? Radny chce poznać plany miasta

Dwa nieużytkowane budynki przy ul. Jana Winieckiego 53 i 53A ponownie znalazły się w centrum zainteresowania. Radny Jarosław Zawada pyta władze Sopotu o ich stan techniczny, przyczyny wyłączenia lokali z użytkowania i plany na przyszłość. Historia jednej z nieruchomości pokazuje jednak, że problem nie jest nowy. Już kilkanaście lat temu willa nr 53A była w bardzo złym stanie, a pod koniec 2013 roku działalność kulturalną trzeba było w niej zawiesić ze względów bezpieczeństwa.

Radny pyta o przyszłość dwóch budynków

18 sierpnia 2026 roku radny Sopotu Jarosław Zawada, wiceprzewodniczący Komisji Kultury, złożył interpelację dotyczącą przyszłości nieruchomości przy ul. Jana Winieckiego 53 i 53A. Jak wskazuje w dokumencie, oba obiekty pozostają obecnie nieużytkowane, a ich stan techniczny wskazuje na potrzebę podjęcia działań związanych z remontem i ponownym zagospodarowaniem. W przeszłości znajdowały się tam m.in. mieszkania komunalne, a jeden z budynków wykorzystywała Fundacja Sopot Centralny, prowadząca w tym miejscu działalność kulturalną.

Radny chce przede wszystkim wiedzieć, od kiedy budynki pozostają nieużytkowane oraz dlaczego znajdujące się tam lokale mieszkalne zostały wyłączone z użytkowania. Pyta również o aktualny stan techniczny obu nieruchomości, a także o to, czy miasto ma plany ich remontu i ponownego zagospodarowania. Jeżeli takie zamierzenia istnieją, Jarosław Zawada chce poznać rozważane funkcje i możliwy termin ich realizacji.

Historia problemów z willą 53A sięga co najmniej 2012 roku

Szczególnie interesująca jest historia budynku przy Winieckiego 53A. Fundacja Sopot Centralny zaczęła tworzyć tam swoją przestrzeń artystyczną w 2012 roku. Materiał opublikowany przez Trojmiasto.pl w sierpniu 2012 roku pokazuje, że fundacja otrzymała do dyspozycji obiekt znajdujący się wówczas w bardzo złym stanie. Michał Derlatka, współzałożyciel FSC, wspominał m.in. o powybijanych szybach, braku podłogi w salonie, przegniłych deskach, grzybie, przeciekach oraz braku instalacji, prądu i wody. Obiekt określał wtedy jako praktycznie pustostan.

Fundacja, przy zaangażowaniu wielu osób, przystosowała jednak nieruchomość do prowadzenia działalności. Powstała tam niewielka scena teatralno-koncertowa na około 40 osób, a do organizacji wydarzeń wykorzystywano również ogród. Nie oznacza to jednak, że wykonane wtedy prace rozwiązały wszystkie problemy techniczne budynku.

Około 80 wydarzeń w półtora roku

Willa szybko stała się jednym z bardziej nietypowych miejsc na kulturalnej mapie Sopotu. W ciągu około półtora roku odbyło się tam około 80 wydarzeń artystycznych. Organizowano spektakle teatralne, spotkania autorskie, koncerty muzyki alternatywnej i przedsięwzięcia związane z pracą artystyczną. Wśród twórców pojawiających się w willi byli m.in. Jurij Andruchowycz, Maciej Sieńczyk, Mikołaj Trzaska, Jerzy Mazzoll czy Trupa Trupa.

Niektóre wydarzenia gromadziły po kilkadziesiąt osób, a według relacji Joanny „Sówki” Sowińskiej zdarzały się również takie, w których uczestniczyło nawet około 250 osób. To właśnie ten okres działalności jest dziś jednym z argumentów przywoływanych przez Jarosława Zawadę, który proponuje, aby przy planowaniu przyszłości nieruchomości ponownie rozważyć funkcję społeczną i kulturalną.

Spuszczel zaatakował konstrukcję. Działalność trzeba było zawiesić

Artystyczna działalność w willi nie trwała jednak długo. Na przełomie 2013 i 2014 roku ujawniono poważne problemy z jej konstrukcją. Jak relacjonowała wówczas Joanna „Sówka” Sowińska z Fundacji Sopot Centralny, drewniane elementy budynku zostały uszkodzone przez spuszczela pospolitego, którego larwy drążą drewno. Według jej relacji uszkodzenia obejmowały również elementy konstrukcyjne, w tym stropy.

Joanna Sowińska powoływała się na ocenę miejskiego eksperta, według której budynek wymagał generalnego remontu i nie mógł być użytkowany ze względów bezpieczeństwa. Z końcem 2013 roku fundacja musiała więc zawiesić działalność w willi i bynajmniej nie chodziło o formalne zakończenie współpracy fundacji z miastem. Ówczesna wiceprezydent Sopotu Joanna Cichocka-Gula informowała w styczniu 2014 roku, że umowa z fundacją była jeszcze ważna przez niespełna dwa lata, a miasto szukało dla niej innej lokalizacji.

Już 12 lat temu remont miał być wyjątkowo kosztowny

W 2014 roku wiadomo było również, że przywrócenie budynku 53A do użytkowania może oznaczać bardzo duże wydatki. Ówczesna wiceprezydent Sopotu informowała, że trwa wycena prac, a pierwsze szacunki wskazywały, iż koszt remontu może przekroczyć wartość rynkową budynku. Jednocześnie mówiła, że ze względu na zabytkowy charakter obiektu jego wyburzenie nie było brane pod uwagę.

Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że były to informacje z początku 2014 roku. Nie przesądzają one ani o dzisiejszym stanie technicznym willi, ani o aktualnym zakresie czy kosztach koniecznych prac. Właśnie o aktualne dane pyta teraz władze miasta radny Jarosław Zawada.

Obie wille figurują w ewidencji zabytków

Wątek historyczny dotyczy zresztą nie tylko budynku 53A. Dane Narodowego Instytutu Dziedzictwa wskazują, że willa przy ul. Jana Winieckiego 53 pochodzi z 1905 roku i figuruje w ewidencji zabytków. Młodszy budynek przy Winieckiego 53A datowany jest na 1922 rok i również figuruje w ewidencji zabytków. Oznacza to, że dyskusja o przyszłości obu obiektów nie dotyczy wyłącznie znalezienia dla nich nowego zastosowania. To również pytanie o przyszłość dwóch ponadstuletnich elementów historycznej zabudowy Sopotu.

Radny proponuje przestrzeń dla mieszkańców i organizacji

Jarosław Zawada w swojej interpelacji nie ogranicza się do pytań o stan nieruchomości. Przedstawia również pomysł na ich możliwe wykorzystanie. Jego zdaniem ze względu na położenie i historię tego miejsca warto rozważyć przeznaczenie przynajmniej części przestrzeni po remoncie na działalność organizacji pozarządowych, inicjatywy kulturalne i aktywność mieszkańców. Radny bezpośrednio odwołuje się przy tym do doświadczeń Fundacji Sopot Centralny.

W przyszłości mogłaby, według przedstawionej przez niego propozycji, powstać tam otwarta przestrzeń służąca sopockim organizacjom i mieszkańcom: miejsce spotkań, niewielkich wydarzeń, warsztatów oraz lokalnych inicjatyw.

Pomysł w pewnym sensie nawiązywałby więc do funkcji, jaką budynek 53A pełnił kilkanaście lat temu. Ówczesna willa FSC nie była jedynie miejscem koncertów. Twórcy deklarowali również udostępnianie przestrzeni osobom pracującym nad własnymi przedsięwzięciami i projektami.

Co wydarzyło się z budynkami przez ostatnie lata?

W przypadku 53A wiadomo, że już w 2012 roku budynek wymagał dużego nakładu pracy, pod koniec 2013 roku działalność została w nim zawieszona ze względów bezpieczeństwa, a w 2014 roku mówiono o konieczności generalnego i bardzo kosztownego remontu. Nie oznacza to jednak, że można automatycznie przenieść te informacje na sąsiedni budynek nr 53. Historyczne doniesienia dotyczące spuszczela, problemów konstrukcyjnych i działalności Fundacji Sopot Centralny odnoszą się do Winieckiego 53A.

W przypadku obu nieruchomości dopiero odpowiedź miasta powinna wyjaśnić ich aktualny stan techniczny, przyczyny wyłączenia znajdujących się tam lokali mieszkalnych z użytkowania oraz ewentualne plany remontowe. O te informacje radny pyta wprost. Oprócz tego zwrócił się również do prezydent Sopotu o przedstawienie stanowiska wobec możliwości ponownego nadania temu miejscu funkcji społecznej i kulturalnej.

Po kilkunastu latach od utworzenia artystycznej Willi i ponad 12 latach od zawieszenia jej działalności pytanie o przyszłość Winieckiego 53 i 53A wraca więc do sopockiego samorządu. Odpowiedź miasta może pokazać nie tylko, w jakim stanie są dziś oba ponadstuletnie budynki, ale przede wszystkim czy istnieje realny plan na ich uratowanie i ponowne wykorzystanie.

::news{"type":"see-also","item":"45110"}