Fontanny i tężnie nie do końca zdrowe? Naukowcy mówią o ukrytym zagrożeniu

Eksperci sanepidu oraz badacze zwracają uwagę na zjawisko błędnego postrzegania czystości wody w obiektach rekreacyjnych. Przejrzysta woda w fontannach czy kąpiąca z tężni nie jest poddawana procesom uzdatniania do celów spożywczych ani kąpielowych. Korzystanie z niej w sposób niezgodny z przeznaczeniem stwarza bezpośrednie ryzyko infekcji.

::news{"type":"see-also","item":"40683"}

Zagrożenia mikrobiologiczne: patogeny w fontannach i tężniach

Korzystanie z fontann miejskich jako brodzików prowadzi do zanieczyszczenia wody mikroflorą pochodzącą z ludzkiego ciała, w tym gronkowcem złocistym (S. aureus) oraz dermatofitami. Dodatkowym źródłem skażenia są odchody zwierząt domowych i ptaków, wprowadzające do obiegu bakterie E. coli, enterokoki oraz wirusy i pierwotniaki pasożytnicze. Sytuację pogarsza zamknięty obieg wody, brak stałej dezynfekcji oraz osadzanie się biofilmu na wewnętrznych ścianach instalacji, informuje Państwowa Inspekcja Sanitarna.

Szczególne niebezpieczeństwo wiąże się z wdychaniem aerozolu wodno-powietrznego. W temperaturze od 25°C do 45°C w instalacjach dochodzi do intensywnego rozwoju bakterii z rodzaju Legionella, które wywołują legionellozę – chorobę przebiegającą jako ciężkie zapalenie płuc lub gorączka Pontiac. Do zakażenia dochodzi drogą wziewną, co oznacza, że zagrożenie stanowi samo przebywanie w bliskim sąsiedztwie źródła aerozolu.

Solanka niekoniecznie zdrowa? Badania mówią wprost

Badania przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie w latach 2021–2022 wykazały obecność groźnych patogenów w wodzie solankowej nowohuckiej tężni miejskiej. W analizowanych próbkach stwierdzono obecność bakterii E. coli, Enterococcus faecalis oraz Clostridium perfringens. Liczba mikroorganizmów wzrastała znacząco w miesiącach letnich przy wyższych temperaturach oraz przy spadku stężenia soli spowodowanym opadami atmosferycznymi.

Obecność wymienionych bakterii w wodzie przeznaczonej do inhalacji jest niezgodna z obowiązującymi normami prawnymi dla wód leczniczych. Patogeny mogą wywoływać schorzenia układu pokarmowego, krwotoczne zapalenie jelita grubego, zakażenia układu moczowego, a także zapalenie wsierdzia czy otrzewnej. Nawet utrzymanie zalecanego stężenia solanki na poziomie 17–19% nie zapewnia całkowitej eliminacji bakterii z instalacji.

::news{"type":"see-also","item":"24924"}

Zalecenia dla władz miast i wsi. Tak można zadbać o fontanny i tężnie

Za stan sanitarny oraz bezpieczeństwo użytkowników fontann i tężni odpowiadają właściciele oraz zarządcy obiektów. Inspekcja sanitarna nakłada na nich obowiązek regularnego czyszczenia, usuwania biofilmu oraz stosowania dezynfekcji chemicznej lub promieniowania UV. Istotne jest również utrzymywanie temperatury wody poniżej 20°C oraz wdrożenie stałego monitoringu mikrobiologicznego.

Zarządcy są zobowiązani do umieszczania w widocznych miejscach tablic informacyjnych oraz regulaminów zabraniających picia wody i kąpieli. W przypadku tężni solankowych rekomenduje się dodatkowo edukację użytkowników w zakresie zakazu moczenia rąk i stóp w solance, wprowadzania zwierząt do zbiorników oraz stosowanie dodatkowych filtrów bakteriologicznych w systemach dystrybucji wody.

Luki prawne. Miasta nie muszą badać wody w tężniach?

Obowiązujące przepisy prawa nie narzucają na zarządców miejskich tężni solankowych obligu przeprowadzania rutynowych badań mikrobiologicznych mgły solankowej przed sezonem ani w trakcie jego trwania. Miejskie instalacje o obiegu zamkniętym nie są objęte takimi samymi rygorami prawnymi jak oficjalne uzdrowiska czy kąpieliska publiczne.

Służby sanitarne wskazują na konieczność wprowadzenia zmian legislacyjnych, które uregulowałyby kwestie kontroli jakości aerozolu wytwarzanego przez miejskie tężnie. Do czasu wprowadzenia odgórnych norm prawnych bezpieczeństwo mikrobiologiczne tych obiektów zależy wyłącznie od procedur wdrożonych przez lokalne samorządy i administratorów.