Sopot odporny, Gdańsk zagrożony? Tak wygląda bezpieczeństwo w Polsce

Analiza przeprowadzona przez ekspertów Departamentu Badań i Analiz Banku Gospodarstwa Krajowego opiera się na czterech obszarach: zagrożeniach naturalnych, zdrowotnych, humanitarnych oraz militarnych. Badanie wykazuje, że odporność miast zależy od ich finansów, infrastruktury oraz postawy mieszkańców. Sopot wyróżnia się w zestawieniu bardzo wysokimi wskaźnikami odporności, choć ze względu na swoją strukturę ludności mierzy się ze specyficznymi wyzwaniami.

::news{"type":"see-also","item":"44321"}

Bezpieczeństwo zdrowotne: wyzwania demograficzne kurortu

Sopot osiągnął najwyższy indeks odporności zdrowotnej wśród wszystkich miast na prawach powiatu w Polsce. Oznacza to, że miasto ma najlepiej rozwiniętą infrastrukturę medyczną, na którą składają się m.in. liczba lekarzy, przychodni czy aptek w przeliczeniu na liczbę mieszkańców. Wysokie wskaźniki w tym wymiarze pomagają w skutecznej organizacji pomocy w razie nagłych kryzysów zdrowotnych.

Jednocześnie miasto notuje bardzo wysoki indeks zagrożenia zdrowotnego. Wynika to bezpośrednio z czynników demograficznych – Sopot ma najwyższy współczynnik obciążenia osobami starszymi w tej grupie samorządów. W 2023 roku na 100 osób w wieku produkcyjnym przypadało tam aż 49 mieszkańców w wieku 65 lat i więcej, podczas gdy średnia dla całej Polski wynosiła w tym samym czasie 31.

Klimatyczna stabilność: wysoka ochrona i niskie ryzyko

W kategorii zagrożeń naturalnych, obejmujących m.in. fale upałów, susze czy powodzie, Sopot znajduje się w grupie miast względnie niezagrożonych i odpornych. Nadmorski kurort charakteryzuje się jednym z najwyższych indeksów odporności na tego typu zjawiska w kraju. Na ten wynik wpływ ma m.in. duży udział terenów zielonych oraz odpowiednie zarządzanie infrastrukturą komunalną.

W skali całego kraju sytuacja w tym obszarze jest zróżnicowana. Wysoki poziom zagrożenia klęskami naturalnymi i jednocześnie wysoką odporność wykazują takie miasta jak Opole, Krosno czy Wrocław. Na przeciwległym biegunie, jako samorządy o niskiej odporności i wysokim zagrożeniu, plasują się miasta o słabszej sytuacji finansowej. Niska intensywność inwestycyjna, czyli przeznaczanie małych kwot na rozwój, oraz wysokie zadłużenie ograniczają ich możliwości rozbudowy systemów ochronnych. W tej grupie problemów z finansowaniem infrastruktury przeciwpowodziowej czy stref zieleni doświadczają m.in. Wałbrzych, Chełm, Grudziądz oraz Przemyśl.  

::news{"type":"see-also","item":"44312"}

Odporność systemowa: krajowy ranking samorządów

Ogólne podsumowanie wszystkich wskaźników pokazuje, że 58% mieszkańców miast na prawach powiatu żyje w jednostkach zamożnych i bezpiecznych, czyli ponadprzeciętnie odpornych pomimo wyższego poziomu zagrożeń ogólnych. Do tej grupy, oprócz Sopotu, należą największe metropolie: Warszawa, Gdańsk, Poznań, Wrocław, Kraków oraz Katowice, a także mniejsze ośrodki jak Opole i Płock. Z kolei miastem, które idealnie wpisuje się w krajową średnią pod względem zagrożenia i odporności, jest Lublin.

W ujęciu regionalnym najwyższy poziom odporności ogólnej odnotowano w województwie mazowieckim, gdzie 66,6% gmin osiąga wyniki powyżej średniej. Najniższą odporność ogólną wykazuje natomiast województwo warmińsko-mazurskie, w którym aż 77,6% samorządów plasuje się poniżej średniej we wszystkich czterech kategoriach. Podobne niskie wyniki notują województwa zachodniopomorskie (68,1% nieodpornych gmin) oraz kujawsko-pomorskie (66,7%). Najmniej zagrożeni w skali kraju są mieszkańcy województw wielkopolskiego, śląskiego i małopolskiego.

::news{"type":"see-also","item":"43826"}

Nowe przepisy o ochronie ludności z grudnia 2024 roku nakładają na samorządy ustawowy obowiązek budowania schronów i nowoczesnych systemów ostrzegania. Badanie BGK wyraźnie pokazuje, że miasta posiadające nadwyżkę operacyjną, czyli wolne pieniądze pozostające w kasie po opłaceniu stałych rachunków, znacznie szybciej i sprawniej radzą sobie z tymi zadaniami.

Najbezpieczniejszym i najbardziej odpornym miastem w Polsce przy relatywnie niskim poziomie ryzyka jest Nowy Sącz, natomiast do najbardziej zagrożonych i nieodpornych należą małe gminy z województw lubelskiego, podlaskiego oraz warmińsko-mazurskiego, przy czym w kategorii zagrożeń militarnych i humanitarnych najbardziej narażone są Warszawa oraz Gdańsk.