Podczas nieformalnego szczytu liderów Unii Europejskiej na Cyprze potwierdzono status Polski jako głównego beneficjenta funduszy na dozbrajanie. Premier Donald Tusk wskazał na strategiczne znaczenie mechanizmu SAFE oraz odniósł się do zmian politycznych na Węgrzech, które wpłynęły na dynamikę unijnych obrad.

Donald Tusk uczestniczy w dwudniowym, nieformalnym posiedzeniu szefów rządów i głów państw UE odbywającym się na Cyprze. Głównym tematem rozmów z przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen jest implementacja programu SAFE (Supporting Allies for Europe). Polska, z przyznaną kwotą 43,7 mld euro, stała się największym beneficjentem systemu spośród 19 uczestniczących państw.

::news{"type":"see-also","item":"41511"}

Tusk o obronie. Chce wzajemnych gwarancji na poziomie UE

Program SAFE zakłada wsparcie w wysokości 150 mld euro w formie niskooprocentowanych pożyczek, dedykowanych zakupom nowoczesnego sprzętu wojskowego. W polskim systemie prawnym za obsługę środków odpowiada Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), który zaciągnie zobowiązania na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. Premier Tusk podkreślił, że Komisja Europejska akceptuje polską strukturę instytucjonalną i oczekuje sprawnego wydatkowania dostępnych funduszy.

Nikt tutaj nie myśli, jak wykorzystać procedury przeciwko temu projektowi. I Polska jest traktowana jako absolutnie najważniejszy element tego mechanizmu. Wszyscy będą pracowali razem z nami, żeby móc skutecznie, szybko wydać wszystkie środki, jakie są do naszej dyspozycji - powiedział Donald Tusk.

W kontekście narastającej agresji ze strony Rosji, Polska postuluje nadanie realnego, operacyjnego wymiaru art. 42.7 Traktatu o Unii Europejskiej, dotyczącemu wzajemnej obrony. Według polskiej delegacji, unijne klauzule bezpieczeństwa muszą przestać być jedynie deklaracjami, a stać się podstawą dla konkretnych decyzji dotyczących m.in. ochrony wschodniej granicy Wspólnoty. Polska podtrzymuje przy tym stanowisko, że Europa powinna budować własną zdolność do samoobrony, co jest zbieżne z oczekiwaniami administracji Stanów Zjednoczonych.

Rosja dokonuje kolejnych aktów agresji. (...) Nie możemy poprzestać wyłącznie na deklaracjach, gwarancjach, traktatach. Unia Europejska musi mieć praktyczne decyzje, które dotyczą bezpośrednio bezpieczeństwa m.in. wschodniej granicy i one muszą być także decyzjami europejskimi - podkreślił 24 kwietnia Donald Tusk.

::news{"type":"see-also","item":"41415"}

Donald Tusk komentuje wybory na Węgrzech. Mówił o uldze w Europie

Ważnym elementem rozmów na Cyprze była kwestia stabilności demokratycznej w regionie. Donald Tusk odniósł się do wyników wyborów parlamentarnych na Węgrzech, określając zwycięstwo lidera opozycji Petera Magyara jako sygnał odrodzenia wartości demokratycznych i praworządności. Według relacji premiera, wśród liderów unijnych zapanowała "ogromna ulga" związana z nieobecnością na szczycie ustępującego premiera Viktora Orbana.

Zmiana polityczna w Budapeszcie nastąpiła w cieniu ujawnionych przez media nagrań, sugerujących ścisłą koordynację działań węgierskiej dyplomacji z interesami Federacji Rosyjskiej, w tym przekazywanie dokumentów unijnych do Moskwy. Tusk wskazał, że obecna sytuacja na Węgrzech jest dowodem na to, że systemy autorytarne mogą przegrać w procesie demokratycznym, co ma kluczowe znaczenie dla przyszłej spójności polityki zagranicznej całej Unii Europejskiej.

Wczoraj można było odczuć ogromną ulgę pośród liderów, bo po raz pierwszy od lat nie było na sali żadnych Rosjan obecnych, jeżeli państwo wiecie o czym mówię, ale żarty na bok. [...] Jestem naprawdę zadowolony, ponieważ nastroje są zupełnie inne. Nie tylko z uwagi na sytuację związaną z Ukrainą, Rosją, ale też wybory na Węgrzech są jasnym sygnałem, że demokracja nie przegrywa wszędzie. W Stanach Zjednoczonych, w Europie, w Rosji słychać było, że demokracja nie ma szans wobec autorytaryzmu (...). A nie, to nie jest prawda. Zwycięstwo Petera Magyara jest czymś naprawdę ważnym - mówił Donald Tusk.

Zgodnie z przyjętą uchwałą Rady Ministrów ws. „Programu Polska Zbrojna”, minister obrony narodowej oraz minister finansów zostali upoważnieni do finalizacji umowy pożyczkowej z KE. Dokumenty SAFE trafiły już do 18 z 19 zainteresowanych państw członkowskich. Wszystkie środki pozyskane w ramach tego mechanizmu mogą być, zgodnie z polskimi przepisami, przekazane wyłącznie na cele bezpośrednio związane z modernizacją i utrzymaniem sił zbrojnych.