Przybyszewski wraca do SopotuDzieła literackie Stanisława Przybyszewskiego
Czy Sopot pamięta jeszcze Stanisława Przybyszewskiego? Nie? Chcemy to zmienić.
To spotkanie jest próbą przywrócenia miastu jednej z najbardziej fascynujących i nieoczywistych postaci polskiej literatury. Niewiele osób wie, że w latach 1920–1924 Przybyszewski mieszkał właśnie w Sopocie i nie był tu jedynie przejazdem. Aktywnie działał na rzecz polskiej społeczności w Gdańsku, wspierał edukację, inicjatywy społeczne i kulturalne, współtworzył środowisko intelektualne regionu.
Dlaczego to wydarzenie jest tak wyjątkowe? Bo odkrywamy zapomniany fragment historii Sopotu i przywracamy pamięć o artyście, który współtworzył jego duchowy krajobraz. To okazja, by spojrzeć na St. Przybyszewskiego nie tylko jako na twórcę, ale też jako zaangażowanego mieszkańca tego miejsca.
W rozmowie wezmą udział:Prof. dr hab. Gabriela Matuszek-Stec – redaktorka naukowa monumentalnej, 11-tomowej edycji dzieł Przybyszewskiego, będącej efektem wieloletniej pracy zespołu badaczy z całej Polski.Prof. dr hab. Maria Mendel (Uniwersytet Gdański).Adam Grzybowski – dziennikarz.
05.05.2026 godz. 17:00 – wernisaż wystawy wybitnego polskiego artysty Grzegorza Steca pt. „FIGURAE MENTIS”, który użyczył swoich obrazów na okładki edycji „Dzieł literackich” S. Przybyszewskiego, Bator Art Gallery, Sopot godz. 18:00 – spotkanie „Przybyszewski wraca do Sopotu”, Dworek Sierakowskich, Sopot
Podczas spotkania będzie można zakupić prezentowane wydania dzieł Przybyszewskiego – towarzyszyć nam będzie księgarnia „Smak Słowa” z Sopotu, współtworząc promocję tej wyjątkowej edycji.
Przyjdź i odkryj Przybyszewskiego na nowo – tam, gdzie naprawdę był.
Uczestnicy:
Prof. dr hab. Gabriela Matuszek-Stec – profesor na Uniwersytecie Jagiellońskim, literaturoznawczyni, autorka ponad 200 publikacji naukowych, w tym kilkunastu książek, wydawanych w Polsce i w Niemczech. Założycielka pierwszej w Polsce szkoły pisarzy na UJ (1994, którą prowadziła przez 27 lat), długoletnia prezeska krakowskiego oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Odznaczona m.in. Medalem Komisji Edukacji Naukowej, Medalem Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”, Złotym Krzyżem Zasługi; jest laureatką Nagrody Miasta Krakowa.
Prof. dr hab. Maria Mendel – profesor na Uniwersytecie Gdańskim, pedagożka społeczna, autorka ok. 300 publikacji naukowych, w tym 35 monografii. Przewodnicząca Wydziału I Nauk Społecznych i Humanistycznych Gdańskiego Towarzystwa Naukowego i redaktorka naczelna „Rocznika Gdańskiego”. Współzałożycielka i dwukrotnie przewodnicząca European Research Network About Parents in Education; założycielka polskiej gałęzi tej sieci. Odznaczona Złotą Odznaką Społecznego Towarzystwa Oświatowego.
Adam Grzybowski – znany i zasłużony dziennikarz („Głosu Wybrzeża”, „Wieczoru Wybrzeża”, „Expressu Wieczornego”,„Dziennika Bałtyckiego” i wielu innych gazet), autor licznych reportaży i książek. Jeden z współinicjatorów i założycieli Towarzystwa Przyjaciół Sopotu, członek Rady Programowej Radia Gdańsk (2012–2016), badacz historii Sopotu i działalności Przybyszewskiego na Wybrzeżu oraz aktywista w wielu przestrzeniach kultury. Mieszka w Sopocie
Grzegorz Stec – malarz uznawany za klasyka współczesności, erudyta i wirtuoz łączący rygor formalny z intensywnością egzystencjalnej wizji. Jego twórczość ma charakter filozoficzny i metafizyczny; nie ilustruje rzeczywistości ani nie ucieka w fantazję, lecz w epoce chaosu i kryzysu wartości toczy uniwersalny dialog z istnieniem.
Edycja krytyczna dzieł Stanisława Przybyszewskiego
Ogólnopolski zespół uczonych pod kierunkiem prof. dr hab. Gabrieli Matuszek-Stec z Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego przygotował 11-tomową krytyczną edycję „Dzieł literackich” Stanisława Przybyszewskiego w ramach ministerialnego Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.To edycja długo wyczekiwana. Dzieła zebrane przywódcy polskiego modernizmu nigdy nie ukazały się w języku polskim (w latach 20. XX wieku takie przedsięwzięcie realizował Instytut Wydawniczy „Lektor”, ale śmierć pisarza je przerwała), podczas gdy Niemcy udostępnili w ośmiotomowej edycji niemieckie utwory „genialnego Polaka” w latach 90. XX wieku, a w Rosji jeszcze za życia pisarza oraz ponownie w 2024 r. Edycja, której ostatnie tomy ukazały się we wrześniu 2025 r. w Wydawnictwie Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, objęła wszystkie utwory literackie Przybyszewskiego powstałe w języku polskim.
PRZYBYSZEWSKI WRACA. PO CO NAM DZIŚ METEOR SPRZED STU LAT?Przywróćmy Stanisławowi Przybyszewskiemu należne miejsce w polskiej kulturze!Stanisław Przybyszewski w Niemczech nazywany był „genialnym Polakiem" i „demonem najnowszej literatury", a w Rosji i na Bałkanach uchodził za jednego z najważniejszych twórców europejskich. Był jednym z nielicznych Polaków, którzy zdobyli uznanie w literaturze europejskiej – wspominał o nim nawet Joseph Conrad, a w jego pogrzebie uczestniczył Thomas Mann. Niepublikowany przez kilkadziesiąt lat, pozostaje nieobecny w polskiej przestrzeni literackiej, poza skandalizującą i nie do końca prawdziwą legendą biograficzną.Serdecznie zapraszamy na wydarzenie, które pozwoli bliżej poznać postać i twórczość Stanisława Przybyszewskiego, artysty wyjątkowego a niedocenionego w kulturze polskiej.
