Podczas sopockiego kongresu Local Trends wiceminister Jacek Karnowski rzucił nowe światło na przyszłość samorządów. W planach rządu Donalda Tuska jest nie tylko zniesienie dwukadencyjności dla włodarzy miast, ale też precyzyjny podział unijnych dotacji oraz nowa ustawa dedykowana mniejszym ośrodkom, które obawiają się marginalizacji.

W połowie kwietnia 2026 roku do Sopotu zjechało kilkuset reprezentantów miast i gmin, by wziąć udział w Samorządowym Kongresie Finansowym Local Trends. W wywiadzie dla Dziennika Bałtyckiego Jacek Karnowski, poseł i wiceminister w resorcie funduszy i polityki regionalnej, szczegółowo nakreślił kierunek zmian prawnych i finansowych dla administracji samorządowej. Wskazał przy tym konkretne liczby i uwarunkowania polityczne w Sejmie.

::news{"type":"see-also","item":"41124"}

Nie tylko metropolia. Inne ośrodki też będą docenione

Jednym z głównych wątków rozmowy była ustawa metropolitalna na Pomorzu, integrująca ponad 60 miast i gmin. Karnowski wskazał, że stworzenie takiej „masy krytycznej” ułatwia nie tylko organizację dojazdów do pracy, ale i współpracę z największymi uczelniami w regionie - Uniwersytetem Gdańskim (UG) oraz Gdańskim Uniwersytetem Medycznym (GUMed).

Metropolia ma być główną lokomotywą regionu, jednak ministerstwo opracowuje również ustawę o rozwoju miast, by zapobiec wykluczeniu mniejszych ośrodków. Dokument zakłada tworzenie nowych, mniejszych aglomeracji wokół miast takich jak Słupsk, Kwidzyn i Starogard Gdański. Samorząd wojewódzki otrzyma w tych procesach dodatkowe zadania wspierające lokalny rozwój i tereny wiejskie.

Koniec z dwukadencyjnością w samorządzie? Jacek Karnowski wprost

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej realizuje oficjalną linię rządu premiera Donalda Tuska, polegającą na twardej decentralizacji funduszy z Unii Europejskiej. Podział środków ma być bardzo czytelny:

• 44 procent funduszy w ramach polityki spójności trafi do wyłącznej dyspozycji samorządów szczebla wojewódzkiego.
• 8 procent zostanie przekazane bezpośrednio do aglomeracji poprzez mechanizm Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT).

Karnowski odniósł się także do przepisu ograniczającego rządy wójtów, burmistrzów i prezydentów miast do dwóch kadencji. Wiceminister otwarcie skrytykował mechanizm, stwierdzając, że o wyborze gospodarzy miast nie powinna decydować polityka krajowa - symbolizowana przez ulicę Wiejską (Sejm) oraz Nowogrodzką (siedziba PiS) - a wyłącznie sami mieszkańcy.

::news{"type":"see-also","item":"41076"}

Projekt znoszący ograniczenia ma już za sobą pierwsze czytanie w parlamencie. Przeforsowanie ustawy będzie jednak wymagało odpowiedniej "matematyki sejmowej" i zbudowania koalicji między ugrupowaniami popierającymi decentralizację, takimi jak Koalicja Obywatelska (KO), Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL) i Lewica, stanowiącymi przeciwwagę dla bardziej centralistycznego Prawa i Sprawiedliwości (PiS).

O tym, kto jest wójtem, burmistrzem czy prezydentem miasta, nie powinna decydować ani Wiejska, ani Nowogrodzka – tylko mieszkańcy. To jest istota samorządności. Ustawa jest już po pierwszym czytaniu. Rozmawiamy z różnymi środowiskami politycznymi – są partie bardziej centralistyczne, jak PiS, ale są też takie, które wspierają decentralizację, jak Koalicja Obywatelska, PSL czy Lewica. Liczę, że uda się zbudować większość - mówił na łamach Dziennika Bałtyckiego Jacek Karnowski.

Samorządowcy z całego kraju liczą, że ostateczne głosowania w tej sprawie odbędą się jeszcze przed rozpoczęciem przygotowań do kolejnej kampanii wyborczej na szczeblu lokalnym. To całkowicie zmieniłoby strategię kampanijną w wielu regionach.